«ΥΠΑΡΧΟΥΝ  ΔΙΚΑΣΤΕΣ  ΚΑΙ   ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ»

Άρθρο του Στρατή Παπαμανουσάκη

Επιτίμου Προέδρου Δικηγορικού Συλλόγου Χανίων

Τα γεγονότα της τελευταίας τριετίας είναι γνωστά. Στις συνθήκες της βαθειάς κρίσης του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού, στην Ελλάδα μετά την ευφορία της εκλογικής νίκης Παπανδρέου του 2009 και την πολιτική του «Λεφτά υπάρχουν», αρχικά και του «Τιτανικού» στη συνέχεια, η κυβέρνηση παίρνει τα πρώτα περιοριστικά πακέτα μέτρων Φεβρουαρίου και Μαρτίου 2010. Ακολούθως υπό το φάσμα της χρεωκοπίας, συνομολογεί με την Τρόϊκα  το αποικιακό Πρώτο Μνημόνιο του Μαΐου 2010, ψηφίζεται το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα 2012-2015 του Ιουνίου 2011, αποφασίζεται το Δεύτερο Μνημόνιο του Οκτωβρίου 2011, με σειρά οδυνηρών αντιλαϊκών μέτρων, και μέσα σε θύελλα αντιδράσεων παραχωρεί τη θέση της στη νέα κυβέρνηση Παπαδήμου τον Νοέμβριο 2011. Μετά από μια σειρά νομοθετικών παρεμβάσεων, μια νέα Δανειακή Σύμβαση, και ένα «κούρεμα» του χρέους η χώρα υπό καθεστώς ελεγχόμενης χρεωκοπίας, οδηγείται στις εκλογές του Μαΐου 2012  και στο σχηματισμό της τρικομματικής κυβέρνησης Σαμαρά, με συνεργασία μνημονιακών και πρώην αντιμνημονιακών δυνάμεων, και σύνθημα την «επαναδιαπραγμάτευση» του Μνημονίου. Αντ΄αυτής επιβάλλεται το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο 2013-2016 του Νοεμβρίου 2012, υπό το κράτος του οποίου καταργούνται και τα τελευταία υπολείμματα κρατικής ανεξαρτησίας, εργασιακών, κοινωνικών και δημοκρατικών δικαιωμάτων, αλλά και των ελπίδων οικονομικής ανάκαμψης και προοπτικής. Ήδη από τα πλέον επίσημα χείλη ομολογείται ότι η όλη πολιτική των Μνημονίων υπήρξε οικονομικά λανθασμένη, καταδικάζοντας την Ελλάδα σε μόνιμη ύφεση, υπανάπτυξη και δυστυχία.

Στην ψυχρή γλώσσα των αριθμών τα αποτελέσματα της πολιτικής αυτής κατά την παρελθούσα τριετία οδήγησαν χονδρικά στη συρρίκνωση του ΑΕΠ από 230  σε 194 δις, στη διόγκωση του δημόσιου χρέους από 140% σε 175% του ΑΕΠ, στην εκτίναξη της ανεργίας από 10% σε 30%, σε μια κατάσταση που εκφράζεται γενικά ως αρνητική ανάπτυξη της τάξεως του 7% ετησίως, μέσα σε ένα τρομακτικό πλαίσιο τρεισήμισι χιλιάδων αυτοκτονιών, αναρίθμητων πτωχεύσεων, μαζικής φυγής των νέων στο εξωτερικό και διάλυσης του κοινωνικού ιστού.

 Οι ξένοι πιστωτές, εφαρμόζοντας με άλλη μορφή την αποικιακή πολιτική κατάκτησης, υφαρπαγής της δημόσιας, αλλά και της ιδιωτικής περιουσίας και εκμετάλλευσης των πλουτοπαραγωγικών πηγών της χώρας, χωρίς να δεσμεύονται από καμιά ασυλία του διεθνούς δικαίου, σε αγαστή συνεργασία με τους εκπροσώπους του ελληνικού «τριγώνου της αμαρτίας», πολιτικών, επιχειρηματιών και διαπλεκόμενων μέσων μαζικής επικοινωνίας, επανέφεραν έτσι την Ελλάδα σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας, ανθρώπινης δυστυχίας, και αναγκαστικής μετανάστευσης. Η συνδυασμένη αυτή επίθεση εξαπολύθηκε κατά των λαϊκών τάξεων με απολύσεις και καταργήσεις των στοιχειωδών  αρχών του εργατικού δικαίου, κατά των μεσαίων στρωμάτων με εξοντωτική φορολογία, ελαχιστοποίηση μισθών και συντάξεων και κλείσιμο των μικρών επιχειρήσεων, και κατά των διανοουμένων με συστηματική υποβάθμιση του κύρους των επιστημονικών επαγγελμάτων, κατάργηση ιδρυμάτων και επιστημονικών φορέων, και ευθεία προσβολή της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης.

Τους τελευταίους μήνες όλες οι κοινωνικές τάξεις, από τους μισθωτούς και συνταξιούχους, τούς εμπόρους και επαγγελματίες, τους αγρότες και τους ναυτικούς, τους ιδιοκτήτες και τους πολυτέκνους, τους γιατρούς και τους μηχανικούς, τους φοιτητές και τους στρατιωτικούς, τους δικηγόρους  και τους δικαστές, αντιμετωπίζονται από την κυβέρνηση με όρους άκρας λιτότητας, ουσιαστικής εξουθένωσης και πολιτικής επιστράτευσης, οδηγώντας  σε απρόβλεπτες εξελίξεις. Σύνταγμα και κοινοβουλευτική τάξη, εθνικό δίκαιο και ατομικά δικαιώματα, νομικός πολιτισμός και πολιτειακοί θεσμοί παραβιάζονται, καταπατούνται και καταργούνται. Αυτό είναι κάτι περισσότερο από έγκλημα, είναι πολιτικό, κοινωνικό  και εθνικό λάθος.

Σ’ αυτό το γενικότερο κλίμα, υπερασπιζόμενος τη μεγάλη και πρωτοφανή απεργιακή κινητοποίηση των δικαστών και τον αγώνα ολόκληρου του ελληνικού λαού κατά του Μνημονίου, ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών Χανίων Ιωάννης Πενταγιώτης δημοσίευσε με την τόλμη και αρετή, που αρμόζει στους λειτουργούς της Δικαιοσύνης, τη γνωστή επιστολή , που αποτέλεσε την αιτία της πειθαρχικής του διώξεως, όπως και της Εισαγγελέως Πρωτοδικών Κεφαλληνίας Βικτωρίας Μαρσιώνη.

Φαίνεται ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται. Στις αρχές της δικηγορικής μου σταδιοδρομίας έζησα την περίοδο της στρατιωτικής δικτατορίας. Τώρα, στο τέρμα της, έμελλε να ζήσω την εποχή της οικονομικής κατοχής. Η Ελλάδα έχει αρκετή εμπειρία αυταρχικών καθεστώτων, οικονομικών χρεωκοπιών, αλλά και αντιστασιακών αγώνων. Ήρωες και προσκυνημένοι,  μάζα  και ηγεσία, πρωτοπόροι και διστακτικοί διακρίνονται σε κάθε φάση της ιστορίας μας.

Είναι τιμή για τον τόπο μας η ανάδειξη ελεύθερων, ανεξάρτητων, φωτισμένων ανθρώπων του πολιτισμού, της διανόησης, της δικαιοσύνης. Ανθρώπων που από την ασφάλεια της θέσης τους προτιμούν τη διακινδύνευση  της υπεράσπισης αρχών και ιδεών, διαλέγουν το δύσκολο δρόμο της τιμής και της υπερήφανης άρνησης του κατεστημένου καθωσπρεπισμού, προβάλλουν το παράδειγμα της αγωνιστικότητας στον κόσμο της αδιαφορίας, του συμβιβασμού και της παραίτησης. Διανοουμένων που εγκαταλείπουν την ησυχία του γραφείου για να μοιραστούν με τους πολλούς το θόρυβο της πλατείας, να συμμαχήσουν με τους εργαζόμενους του χεριού αυτοί οι εργάτες του πνεύματος, να στηρίξουν όλοι μαζί τα πανανθρώπινα ιδανικά της προόδου, της πατρίδας και του δικαίου.

Εάν το άλας μωρανθεί εν τινι αλισθήσεται; Οι δύο Εισαγγελείς μας όχι μόνο δεν αμαυρώνουν, αλλά υπερασπίζονται σθεναρά την τιμή του δικαστικού σώματος, ανταποκρινόμενοι στις προσδοκίες του προδομένου λαού  μας. Σηκώνουν ψηλά το λάβαρο της δικαιοσύνης, συνεχίζοντας τη μεγάλη παράδοση της ανεξαρτησίας των λειτουργών της, εκπροσωπούν όλους τους διανοουμένους της εποχής μας, διαφυλάσσοντας το αγέραστο πνεύμα της ελευθερίας της σκέψης. Και η συμπεριφορά τους, όχι μόνο δεν είναι ανάρμοστη και απρεπής, αλλά επιβαλλόμενη και εναρμονισμένη με τα αιτήματα, τις αξίες και την αποστολή του έλληνα δικαστή, αντιτάσσοντας στη βαρβαρότητα της εξουσίας, στον καταστροφικό πολιτικαντισμό και στον αποτρόπαιο συμβιβασμό, τις αρχές τις δικαιοσύνης, τις συνταγματικές επιταγές και το απαραβίαστο της διάκρισης των εξουσιών.

Όταν σε λίγες μέρες θα βρίσκονται στην αίθουσα του πειθαρχικού συμβουλίου το Αρείου Πάγου δεν θα είναι μόνοι. Θα παρακάθονται μαζί τους οι μεγάλες μορφές της ελληνικής δικαιοσύνης, οι δικαστές του Δικαστηρίου του Ναυπλίου Τερτσέτης και Πολυζωϊδης, που αρνήθηκαν να επικυρώσουν την καταδίκη του Κολοκοτρώνη επί της βαυαρικής Αντιβασιλείας, ο Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας  Στασινόπουλος και οι παραιτηθέντες Σύμβουλοι του, μετά την κατάλυση της δικαστικής ανεξαρτησίας από τη χούντα των συνταγματαρχών, ο Αρεοπαγίτης Φλώρος και οι τριάντα άλλοι απολυθέντες δικαστές επί του καθεστώτος της επταετίας, ο Πρωτοδίκης Χανίων Γεωργίλης, που έκρινε παράνομη παρεμπιπτόντως την απόλυση του εξ αυτών Εισαγγελέα Ξενάκη.

Η τραγική ειρωνεία της ιστορίας συνδέει στην Ελλάδα τη βαυαροκρατία του 1834 με την γερμανοκρατία του 2013. Αλλά η ιστορία μεταφέρει με ακόμη μεγαλύτερη ειρωνεία από τη Γερμανία στην  Ελλάδα και τα περίφημα λόγια του μυλωθρού του Πότσνταμ προς τον Μέγα Φρειδερίκο. «Υπάρχουν δικαστές στο Βερολίνο».

Είμαι βέβαιος ότι υπάρχουν δικαστές και στην Αθήνα.

O KΡΙΣΙΜΟΣ ΧΡΟΝΟΣ

Άρθρο του Στρατή Παπαμανουσάκη

Η κατηγορία του ιστορικισμού παρακολουθεί τους λάτρεις της ιστορίας. Αλλά πως να παραβλέψει κανείς το μεγάλο και ίσως το μόνο δίδαγμα της ιστορίας, ότι οι άνθρωποι δεν διδάσκονται από την ιστορία τους και ως εκ τούτου υποχρεώνονται συχνά να την ξαναζήσουν; Ο πόλεμος είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για την αφήσουμε στους στρατιωτικούς και η οικονομία εξ ίσου σοβαρή υπόθεση για να την αφήσουμε στους οικονομολόγους. Μήπως και η πολιτική είναι ακόμη πιο σοβαρή υπόθεση για να την αφήσουμε στους επαγγελματίες πολιτικούς;

Η Ελλάδα στη μακραίωνη πορεία της βρέθηκε αρκετές φορές στην κορυφή της παγκόσμιας ιστορίας. Η ναυμαχία της Σαλαμίνας διέσωσε τη συνέχεια του ευρωπαϊκού πολιτισμού και η πτώση του Βυζαντίου προκάλεσε την ευρωπαϊκή Αναγέννηση. Η αντίσταση της Ελλάδας στον Β’ παγκόσμιο πόλεμο συντέλεσε αποφασιστικά στη συμμαχική νίκη και κατ επέκταση στη δημιουργία της σημερινής Ευρώπης. Αποτελεί άραγε σήμερα το ελληνικό πρόβλημα ένα κρίσιμο σημείο καμπής στις ευρωπαϊκές και στις διεθνείς εξελίξεις;

Στην παγκόσμια γεωστρατηγική το Ανατολικό Ζήτημα δεν έπαυσε ποτέ να επηρεάζει την κίνηση του εκκρεμούς της ιστορίας. Αγνοώντας τις σημερινές συνθήκες, από τη λεγόμενη αραβική άνοιξη μέχρι τα πυρηνικά του Ιράν, από τη συριακή κρίση μέχρι την κινεζική ανάπτυξη και από το κουρδικό πρόβλημα μέχρι τις ρωσικές βλέψεις, απλά αυταπατόμαστε. Ειδικότερα στην Ευρώπη εθελοτυφλούμε παρακολουθώντας το ανεστραμμένο οικοδόμημα της κατ’ ευφημισμό αποκαλούμενης Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την οικονομία στην κεφαλή και την πολιτική στα πόδια, την ανατροπή όλων των αξιών του ευρωπαϊκού πολιτισμού, της ελληνικής σκέψης, της ρωμαϊκής οργάνωσης και της χριστιανικής πίστης, καθώς και τη διάλυση του κοινωνικού κράτους, μέσα στην αντιπαράθεση γερμανικού βορρά και μεσογειακού νότου, με το ενδεχόμενο μιας νέας ενδοευρωπαϊκής σύρραξης να μην αποτελεί πλέον εντελώς αμελητέο παράγοντα.

Επί τρία χρόνια στην Ελλάδα ημέρες, εβδομάδες και μήνες εναλλάσσονται σε κρισιμότητα σε μια καταστροφική πορεία με χαρακτηριστικά οικονομικής κατάρρευσης, ανυπαρξίας πολιτικής και αδυναμίας προοπτικής για τη χώρα και το λαό της. Κάθε μέρα που περνά πλέον προσθέτει νέα στοιχεία τραγικού αδιεξόδου, από τις τεράστιες ευθύνες της πρώτης κυβέρνησης του ¨μνημονίου¨, μέχρι τις κραυγαλέες ανεπάρκειες της σημερινής συγκυβέρνησης, από την εξαφάνιση της μεσαίας τάξης μέχρι την αδυναμία αρθρώσεως στερεού ενωτικού αντιμνημονιακού λόγου, από την εντεινόμενη αντιπαράθεση άκρας αριστεράς και άκρας δεξιάς μέχρι την εξοργιστική ασυλία φοροφυγάδων, τραπεζιτών, ¨νταβατζήδων¨ του ελληνικού πολιτικού συστήματος και πολυεθνικών. Από όλες τις πλευρές γίνεται πλέον ανοικτά λόγος για κοινωνική έκρηξη.

Με τα δεδομένα αυτά σήμερα οι συνομιλίες για τα νέα πρωτοφανή μέτρα μεταξύ κυβέρνησης και τρόϊκας φαίνεται να παραπέμπουν αορίστως σε κάποια πολιτική διευθέτηση, ύστερα από μια ευρωπαϊκή σύνοδο περί το τέλος Οκτωβρίου η τις αρχές Νοεμβρίου. Μπορεί κανείς να αγνοήσει την ήττα της Γερμανίας το Νοέμβριο του 1918, την έκρηξη της Οκτωβριανής επανάστασης του Νοεμβρίου του 1917 και την πτώση του Βενιζέλου στις εκλογές του Νοεμβρίου του 1920. Ενδιαφέροντες συνειρμοί, που όμως ανάλογοί τους θα μπορούσαν να γίνουν για όλους τους μήνες του χρόνου. Αλλά οι αμερικανικές εκλογές του Νοεμβρίου δεν επιτρέπεται να αγνοούνται από την προοπτική μας.

Και στον υλικό κόσμο και στην πνευματική ζωή η διαλεκτική των αντιθέσεων ποσότητας και ποιότητας διακρίνει τον κρίσιμο χρόνο ωρίμανσης των φυσικών φαινομένων και των ιστορικών γεγονότων. Σημαντικές ενδείξεις οδηγούν στο συμπέρασμα ότι ο εφετινός Νοέμβριος θα σηματοδοτήσει σοβαρές εξελίξεις σε παγκόσμιο επίπεδο και ιδιαίτερα στην Ελλάδα. Αλλά στην ιστορία οι αστάθμητοι και ανορθολογικοί παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο. Κατά συνέπεια ο κρίσιμος χρόνος της αλλαγής μπορεί να επιταχυνθεί ή να επιβραδυνθεί, αλλά πάντως οπωσδήποτε θα επέλθει.

TO ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΟΡΑΜΑ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

Άρθρο του Στρατή Παπαμανουσάκη

Τι είναι λοιπόν η Αριστερά σήμερα, στην προεκλογική Ελλάδα του Μνημονίου, της καταρρέουσας Ευρώπης της παγκοσμιοποίησης και της ρευστότητας της απερχόμενης νεοτερικότητας;

Όσο ακόμη η μετανεοτερικότητα δεν έχει ανατρέψει τη γνωσιολογία μας ας εξετάσομε με τη γνωσιοθεωρία, τη λογική και τη θεωρία της αλήθειας αυτό το άμεσο, ουσιώδες και επείγον ζήτημα, που φαίνεται να έχει αναδειχθεί ασυνειδήτως ίσως, σε κεντρικό ερώτημα των εκλογών της Κυριακής.

Ποιός αριστερός μπορεί να ισχυριστεί ότι γνωρίζει την Αριστερά, ως φαινόμενο και καθ’ εαυτή; Πως μπορεί να συμπέσει η νόηση με το είναι της Αριστεράς; Και πότε η γνώση μας για την Αριστερά θα ολοκληρωθεί, ώστε να μας επιτρέπει ορθή κρίση και συνακόλουθη πράξη;

Στα πλαίσια της δυνατότητας της γνώσης ο δογματισμός απορρίπτει κάθε αμφιβολία για την απόλυτη κατοχή της αλήθειας της Αριστεράς, ο σκεπτικισμός αρνείται όλως διόλου την ύπαρξη της Αριστεράς και ο κριτικισμός διχοτομεί τη γνώση της Αριστεράς σε a priori νοητική και a posteriori αισθητική γνώση, χωρίς κανείς να απαντά ικανοποιητικά στο ερώτημα μας.

Με τους κανόνες της λογικής, με τους οποίους εξετάζεται η πηγή της γνώσης, και πάλι ο ορθολογισμός βασίζεται μονομερώς στο λόγο της αναγκαιότητας της Αριστεράς, ο εμπειρισμός απλά στην εμπειρία των αγώνων της Αριστεράς, η δε κριτική θεωρία διακηρύσσει το συμβιβασμό εμπειρίας και νόησης χωρίς και πάλι να οδηγεί κανείς σε αδιαμφισβήτητη λύση στο πρόβλημα της Αριστεράς.

Και η θεωρία της αλήθειας ερευνώντας το αντικείμενο της γνώσης μας, για την Αριστερά, ξεχωρίζει τον ιδεαλισμό, όπου κυριαρχεί το πνεύμα, η ιδέα και το νόημα της Αριστεράς, από τον ρεαλισμό, όπου επιβάλλεται η πραγματικότητα, η δύναμη, το φαινόμενο της Αριστεράς, αφήνοντας ανικανοποίητη την ανάγκη μας για πλήρη, απόλυτη και αποτελεσματική αντιμετώπιση του ζητήματος.

Κάθε αριστερός, με την ευρύτατη έννοια, θα μπορούσε να αναγνωρίσει τον εαυτό του σ’ αυτές τις μεγάλες κατηγορίες δογματικών και σκεπτικιστών, ορθολογιστών και εμπειριστών, ιδεαλιστών και ρεαλιστών, είτε απομονώνοντας είτε συνδυάζοντας τις μεταξύ τους. Πέρα όμως από την προσπάθεια για την κατάκτηση της θετικής γνώσης της Αριστεράς, η αποφατική έρευνα, η ενόραση, και κυρίως η διαλεκτική γνώση που φαίνεται να συναρμόζει θεωρία και πράξη, μέσα στον διαλεκτικό και στον ιστορικό υλισμό, μπορεί να προσδώσει μια πρόσκαιρη τουλάχιστον βεβαιότητα για τη φύση και τη μορφή της Αριστεράς.

Αλλά μέσα στην πολυμορφία αυτή το ειδικότερο και ουσιαστικό ερώτημα που έχει διατυπωθεί τώρα με επιτακτικούς όρους, είναι η επιλογή μεταξύ φαντάσματος και οράματος της Αριστεράς. Το φάντασμα έρχεται ως τιμωρός από το παρελθόν για να ζήσει στο εφιαλτικό παρόν. Το όραμα έρχεται ως λύτρωση από το μέλλον για να πραγματώσει σήμερα το ελπιδοφόρο αύριο. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι το μαρξιστικό φάντασμα του κομμουνισμού, ως απολυτοποίηση της ευρωπαϊκής Αριστεράς του 19ου αιώνα, φαίνεται να στέκεται αντιμέτωπο με το πανανθρώπινο όραμα του σοσιαλισμού, ως ζητούμενο της ελληνοευρωπαϊκής Αριστεράς του 21ου αιώνα. Στην πραγματικότητα αλλού βρίσκονται τα φαντάσματα που μας τρομάζουν. Πέρα από την Αριστερά στα κόμματα και στους φορείς της νέας οικονομικής και εθνικής κατοχής της πατρίδας μας. Αλλά και μέσα στην Αριστερά σε εκείνους πού δεν οραματίζονται, που αρνούνται τις υπαρκτές αντιθέσεις και αγνοούν το συναμφότερον καλού και κακού, ενοχής και αθωότητας, συγκυρίας και απολύτου.

Άραγε είναι η ώρα κάποιου Εισαγγελέα Κυρίλλοβιτς να μας απαλλάξει από τα φαντάσματα, κατηγορώντας αυτή την περίφημη οικογένεια των Καραμαζώφ, αναδεικνύοντας μέσα της τις φοβερές αντιφάσεις Ρωσίας και Δύσης, αισθησιασμού και πίστης, αθανασίας και οπορτουνισμού; Αυτό σημαίνει παραβολικά ότι ο ελληνικός λαός, αυτός ο υπέρτατος δικαστής στις εκλογές αυτές, με την πολυδιασπασμένη Αριστερά μπροστά στα πραγματικά φαντάσματα της τρόϊκας, μπορεί να ξεχωρίσει το όραμα από το φάντασμα της Αριστεράς, τη δυναμική από την αδράνεια, την ενότητα από τη διαίρεση;

Η συντομότερη Μεγάλη Αφήγηση της φύσης, του ανθρώπου και της ιστορίας περιγράφει απλά την κίνηση από την αρχική ενότητα στη διάσπαση και την επάνοδο από την πολλαπλότητα στην απλότητα. Το είναι κινείται από το ένα στα πολλά, αρνούμενο τη θέση του, για να μεταβληθεί από είναι σε μη είναι, σε γίγνεσθαι και να επιστρέψει στον εαυτό του, αρνούμενο την άρνηση του, ως σύνθεση ενός νέου είναι. Και τώρα μπορεί να είναι ακριβώς η στιγμή της επαλήθευσης αυτής της αφήγησης στον τόπο μας και στην εποχή μας. Η στιγμή της απόρριψης των φαντασμάτων και της επιλογής του οράματος της Δικαιοσύνης, της Πατρίδας και του Μέλλοντος μας.

ΑΙ ΕΙΔΟΙ ΤΟΥ ΜΑΡΤΙΟΥ

Άρθρο του Στρατή Παπαμανουσάκη

Η οικονομία είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να την αφήσουμε στους οικονομολόγους, θα έλεγε ο βρετανός ηγέτης Τσώρτσιλ, αναλογιζόμενος ίσως τον πρώσο στρατηγό Κλαούζεβιτς.

Κατά σύμπτωση οι μεγαλύτεροι πολιτικοί της νεότερης Ελλάδας, ο Μαυροκορδάτος, ο Τρικούπης, ο Βενιζέλος, θεωρούσαν τη χώρα μας, ως ναυτική δύναμη, φυσική σύμμαχο της θαλάσσιας αγγλικής αυτοκρατορίας και αντίπαλη των κεντροηπειρωτικών γερμανικών δυνάμεων. Κατά τα τελευταία έτη, από την περίοδο Σημίτη και μετά, φαίνεται πως η αρχή αυτή έχει ανατραπεί. Ας μην ξεχνούμε πάντως την ελληνολατρεία του βαυαρού Όθωνα και όλων των γερμανών κλασικών. Η πραγματικότητα δεν είναι ποτέ μονοσήμαντη, αλλά χρειάζεται πολύπλευρη εξέταση. Για πρώτη φορά όμως από το τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου συζητείται το ενδεχόμενο μιας νέας ενδοευρωπαϊκής σύρραξης.

Προφανώς απατάται ο επιπόλαιος παρατηρητής των σημερινών ελληνικών πραγμάτων, όπως άλλωστε και ο εξειδικευμένος μελετητής της οικονομίας, αν περιορίζει το οπτικό του πεδίο στην επιφάνεια, στη συγκυρία η στους οικονομικούς όρους. Ακόμη κι αν η Ευρώπη θελήσει να αρνηθεί την Ελλάδα, δεν θα μπορέσει να το κάνει παρά μόνο με ελληνικά μέσα, με τη λογική, με την ιστορία, με το συναμφότερον ψυχής και σώματος, υλικού και πνευματικού, απολλώνιου και διονυσιακού. Η Ευρώπη χωρίς την Ελλάδα θα ήταν άψυχο σώμα, η Ελλάδα χωρίς την Ευρώπη θα ήταν ασώματο πνεύμα. Πριν από λίγες μόνο μέρες ξανακούστηκε στην Ευρώπη η περίφημη φράση του Σέλλεϋ «είμαστε όλοι έλληνες», κάτι που μπορεί να ξεχνούν μερικοί ηγέτες, αλλά θυμούνται οι λαοί.

Η κυοφορία συντελείται σε μια μεγάλη περίοδο μηνών, ενώ η γέννηση σε ένα διάστημα ολίγων ωρών. Όταν μιλούμε για μεγάλα ιστορικά γεγονότα ο χρόνος είναι σχετικός και συνήθως διαψεύδει τις προβλέψεις. Οι τελευταίες ημέρες της Πομπηίας, που άρχισαν προ τριετίας, από την αμερικανική τραπεζική κρίση, συνεχίστηκαν με τη λεγόμενη αραβική Άνοιξη, την ένταση στις σχέσεις Δύσης και Ιράν, τη διαφοροποίηση Ρωσίας και Κίνας, την ανάμειξη του Ισραήλ στη μεσογειακά πετρέλαια ερήμην της Τουρκίας, την ύφεση στην Ευρώπη και την κρίση στον ευρωπαϊκό νότο με αιχμή την Ελλάδα. Πρόκειται άραγε να τελειώσουν σύντομα, με τη σωτηρία η τη χρεωκοπία της χώρας μας και την κατά τα άλλα ομαλή συνέχεια της ιστορίας;

Tο μόνο βέβαιο είναι ότι η ελληνική υπόθεση δεν είναι μόνο ελληνική, δεν είναι μόνο οικονομική, δεν είναι μόνο παροδική. Το τέλος της Μεταπολίτευσης έχει σημάνει πλέον οριστικά, με τη χρεωκοπία των παλαιών κομμάτων. Το κοινωνικό μεταπολεμικό κράτος εξαφανίστηκε. Το Σύνταγμα ποδοπατήθηκε. Η παιδεία, η δικαιοσύνη, η οικονομία εξαρθρώθηκαν και αδυνατούν να εκπληρώσουν τον προορισμό τους. Η εγκληματικότητα, η φτώχεια, η κατάθλιψη κυριαρχούν στην ελληνική κοινωνία. Ολόκληρη η μεσαία τάξη κατέρρευσε και η νεολαία περιθωριοποιήθηκε. Η εθνική υπερηφάνεια κατεξευτελίστηκε. Και όλα αυτά εν ονόματι της σωτηρίας της χώρας και μέσα στο γενικότερο γεωστρατηγικό πλαίσιο της εποχής της παγκοσμιοποίησης, της νέας τεχνολογίας και του επιζητούμενου τέλους των ιδεολογιών και της ιστορίας.

Η προχθεσινή αγόρευση της Άννας Βαγενά στη Βουλή αποτέλεσε ένα περίγραμμα της σύγχρονης ελληνικής τραγωδίας, τόσο απλό και συγκλονιστικό, που αμφιβάλλω αν θα μπορούσε να ειπωθεί από κανένα άλλο, πολιτικό, ιστορικό η οικονομολόγο, παρά μόνο ακριβώς από ένα τραγωδό.

Αυτός ο τραγικός λόγος δεν βρήκε φυσικά καμιά απήχηση σε κείνους προς τους οποίους απευθυνόταν άμεσα. Ο Καίσαρ αγνόησε τις Ειδές του Μαρτίου στο Καπιτώλιο και ο Ναπολέων παρέβλεψε την πρωινή βροχή στο Βατερλώ. Στην Ελλάδα του 2012 ελάχιστοι γνωρίζουν τη σημασία των Μαρτίων Ειδών και μερικοί λησμονούν την επέτειο της εθνικής επανάστασης του 1821. Οι ρωμαϊκές Ειδές πάντως συμπίπτουν με την πανσέληνο του σεληνιακού έτους, στις 15 η στις 25 Μαρτίου.

ΤΟ ΠΕΝΘΟΣ ΤΑΙΡΙΑΖΕΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Άρθρο του Στρατή Παπαμανουσάκη

Επιτίμου Προέδρου Δικηγορικού Συλλόγου Χανίων

Είναι, εκτός από τα αξιόλογα γεγονότα και τις συμπτώσεις, οι πολλαπλοί συμβολισμοί και οι σπουδαίες σημασίες, που ξεχωρίζουν τη χθεσινή μέρα ανάμεσα από τη μακριά σειρά των «τελευταίων ημερών της Πομπηίας». Ένα «μακρύ ταξίδι της μέρας μέσα στη νύκτας», όπως τιτλοφορεί το σπουδαίο θεατρικό του έργο ο αμερικανός συγγραφέας Ευγένιος Ο΄ Νηλ. Το ερώτημα του Υπουργού Δικαιοσύνης για την αντικατάσταση των Εισαγγελέων του οικονομικού εγκλήματος, η ψήφιση στην ολομέλεια της Βουλής της διάταξης του πολυνομοσχεδίου για τις δικηγορικές εταιρίες, ο αδόκητος θάνατος του σκηνοθέτη Θεόδωρου Αγγελόπουλου, ιδού τα γεγονότα στα οποία αναφερόμαστε.

Οι άνθρωποι που ζουν τα γεγονότα στην καθημερινότητα τους σπάνια συνειδητοποιούν τη σημασία τους. Πρέπει να έρθουν κατόπιν οι ιστορικοί να ανασύρουν, να αναλύσουν και να αξιολογήσουν αυτά τα γεγονότα για να συνθέσουν την ιστορική εξέλιξη της εποχής. Σε μας όμως τους νομικούς, που ως γνώστες των νόμων, δεν αγνοούμε και τον ψυχολογικό νόμο του συνειρμού των παραστάσεων, η σκέψη μάς οδηγεί και στο άλλο μεγάλο έργο του Ο’ Νηλ « Το πένθος ταιριάζει στην Ηλέκτρα», και κατ επέκταση στην πηγή της έμπνευσης του, την τραγωδία της Ορέστειας του Αισχύλου. Στο τελευταίο μέρος αυτής της τριλογίας, στις «Ευμενίδες«, ο θεός Απόλλωνας, συνήγορος υπεράσπισης του μητροκτόνου Ορέστη, προασπίζεται τα δικαιώματα του πατέρα απέναντι στη μητρική τάξη. Ο κατηγορούμενος αθωώνεται, η μητριαρχία νικιέται από το πατριαρχικό δίκαιο, το κράτος και το δίκαιο γεννούνται με την επέμβαση ενός δικηγόρου. Ο θεσμός της δικηγορίας θεμελιώνεται έτσι στην αρχαία Ελλάδα, αναπτύσσεται στη Ρώμη, κορυφώνεται στη γαλλική επανάσταση και στους αγώνες κατά της φεουδαρχίας, της μοναρχίας και της απολυταρχίας μέχρι τις μέρες μας. Στον πυρήνα του δικηγορικού λειτουργήματος βρίσκεται η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, η αξιοπρέπεια του δικηγόρου, η παράδοση του δικηγορικού σώματος.
Είναι ακριβώς αυτά που προσβάλλει η χθεσινή επέμβαση του Υπουργού Δικαιοσύνης και η νομοθετικά καθιερούμενη τώρα ασυδοσία των μεγάλων και πολυεθνικών δικηγορικών εταιριών. Αλλά και ολόκληρος ο νομικός μας πολιτισμός, που στηρίζεται στο ελληνορωμαϊκό δίκαιο, κλονίζεται πλέον στα θεμέλια του, καθώς σταδιακά αντικαθίσταται από τις αλλότριες διαλυτικές διατάξεις του αγγλοσαξωνικού δικαίου, απειλώντας και το ίδιο το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Είναι η συνέχεια της επίθεσης των κεφαλαιοκρατικών δυνάμεων κατά της μεσαίας τάξης, κατά της αριστοτελικής μεσότητας, κατά του «εμποράκου», τον θάνατο του οποίου περιγράφει τόσο τραγικά ένας άλλος αμερικανός θεατρικός συγγραφέας, ο Άρθουρ Μίλλερ, στην περίοδο μιας άλλης χρεωκοπίας.

Ο Αγγελόπουλος, που άρχισε να κινηματογραφεί μετά τις νομικές του σπουδές, αναπαριστά στην εξαίρετη ταινία του «Ο θίασος», την τραγωδία των Ατρειδών στην Ελλάδα του εμφυλίου πολέμου. Η δική του Ηλέκτρα έχει τον ίδιο λόγο να πενθεί μαζί με την Ηλέκτρα του Αισχύλου και του Ευριπίδη, μαζί με κάθε σημερινή Ηλέκτρα. Το πένθος αυτό όμως σήμερα δεν ταιριάζει μόνο στην Ηλέκτρα, ταιριάζει και στην Ελλάδα. Θα προσθέταμε και στην Ευρώπη, αν και τα τρία θεμέλια του ευρωπαϊκού πνεύματος, η ελληνική φιλοσοφία, το ρωμαϊκό δίκαιο, η χριστιανική πίστη, δεν είχαν ήδη διαβρωθεί τόσο ανεπανόρθωτα, ώστε να απουσιάζουν από τις επιλογές της ευρωπαϊκής ένωσης. Αλλά η πτώση της Ρώμης ακολουθεί την καταστροφή της Ιερουσαλήμ και των Αθηνών.

ΩΡΑ ΜΕΓΑΛΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ

Άρθρο του Στρατή Παπαμανουσάκη

Η κυβέρνηση Παπανδρέου, αφού απέτυχε παταγωδώς να αντιμετωπίσει τη δημοσιονομική κρίση της χώρας, την οποία και η ίδια επιδείνωσε σοβαρότατα κατά την τελευταία διετία, οδηγεί το ΠΑΣΟΚ στη διάσπαση και την Ελλάδα στην πλήρη οικονομική και κοινωνική κατάρρευση.

Έχει χρέος, έστω και την ύστατη ώρα, πριν από την ολοκληρωτική καταστροφή, που θα επιφέρει η μεγάλη απομείωση των ελληνικών ομολόγων και η εκχώρηση του δημόσιου πλούτου στους ξένους, να παραχωρήσει τη θέση της σε μεταβατική, οιονεί υπηρεσιακή, κυβέρνηση γενικότερης αποδοχής προς διενέργεια εκλογών, με τις οποίες ο κυρίαρχος ελληνικός λαός θα αποφασίσει για το μέλλον του.

Η κυβέρνηση αυτή, που θα νομιμοποιηθεί με ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή, θα πρέπει να αναστείλει κάθε διαδικασία του «Μνημονίου», και κάθε περαιτέρω δέσμευση προς τους δανειστές μας, αντιμετωπίζοντας, αν χρειαστεί, τις επείγουσες ανάγκες του Δημοσίου με υποχρεωτική έκδοση και διάθεση εσωτερικών ομολόγων ή γραμματίων.

Κάθε μέρα που περνά χωρίς την ανάληψη πρωτοβουλιών προς τη μοναδική πλέον διέξοδο των εκλογών, η κυβέρνηση, αλλά και τα κόμματα που συντάσσονται στην πολιτική της, χωρίς δημοκρατική νομιμοποίηση, επιβαρύνονται με τις ευθύνες ενός εθνικού διχασμού και τις φοβερές συνέπειες του για τον τόπο και για τους υπεύθυνους.

Η ώρα των μεγάλων αποφάσεων για όλους, από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας μέχρι τον τελευταίο πολίτη, έχει σημάνει.

ΟΙ ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΤΗΣ ΠΟΜΠΗΪΑΣ

Άρθρο του Στρατή Παπαμανουσάκη

Μπορεί να φαίνεται κοινότοπο αλλά δεν είναι. Οι εξελίξεις σηματοδοτούν ένα πολύ διαφορετικό μέλλον. Το σκηνικό της Ιστορίας των ημερών μας έχει στηθεί από καιρό. Από το 2008 οπότε ξέσπασε στην Αμερική η οικονομική αναταραχή που επεκτάθηκε πλέον στην Ευρώπη, με σημείο αναφοράς την Ελλάδα, ο κόσμος παρακολουθεί ένα χρονικό προαναγγελθέντος θανάτου. Η «αραβική άνοιξη», η νέα τροπή στο μεσανατολικό, η «ισπανική αγανάκτηση», συνθέτουν το εξωτερικό πλαίσιο για τις ελληνικές οικονομικές κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις. Στο εσωτερικό μέτωπο κυριαρχεί το χαμένο πρώτο κυβερνητικό εξάμηνο 2009-2010, ο καταστροφικός επόμενος χρόνος του Μνημονίου και το τραγικό σημερινό αδιέξοδο. Από το Δεκέμβριο του 2008 μέχρι το Μάιο του 2011 η ανεξέλεγκτη βίαιη έκρηξη του πλήθους μετατράπηκε σε συγκροτημένη ειρηνική εξέγερση του λαού. Όσοι έσπευσαν τότε να δώσουν εύκολες καταδικαστικές απαντήσεις αναγκάζονται σήμερα να αναθεωρήσουν τις απόψεις τους.

Δεν χρειάζεται να επικαλεσθεί κανείς την προφητεία του Πατροκοσμά για την κάθοδο του «ξανθού γένους» ούτε την πρόβλεψη του Μαρξ για την πώληση του σκοινιού των αστών στους προλετάριους. Ότι δεν κατάφεραν επί χρόνια τα παραδοσιακά μέσα προπαγάνδας και δράσης προέκυψε αυτόματα σε ελάχιστο χρόνο, με το συνδυασμό τεχνολογίας και επικοινωνίας, από το face book. Από σήμερα «ένα φάντασμα πλανάται πάνω από την Ευρώπη», το πανευρωπάϊκό κίνημα των ανώνυμων πολιτών, που σε όλες τις χώρες της ηπείρου μας, πέρα από κόμματα, συνδικάτα, τάξεις, αρνείται το κατεστημένο και αναζητεί το νέο στην πολιτική, στην οικονομία και στην κοινωνία. Όμως ούτε οι φωνές, ούτε οι ανοικτές παλάμες, ούτε οι κατσαρόλες φαίνεται να ξυπνούν τους κατοίκους της Πομπηίας. Στην ίδια την Πλατεία Συντάγματος, δίπλα στις ελαφρές σκηνές των συγκεντρωμένων νέων, το ευρύχωρο πρωθυπουργικό γραφείο λειτουργεί κανονικά, αναζητώντας συναίνεση στα κόμματα και συνενοχή στον ελληνικό λαό. Την ίδια ώρα τα κόμματα εξουσίας συγκεντρώνουν μαζί μόλις 40% των ψηφοφόρων, αδυνατούν να πείσουν τους ίδιους τους υπουργούς και τα στελέχη τους για την πολιτική τους και ικετεύουν την τρόϊκα για την δόση του δανείου, που προορίζεται, όχι για την πληρωμή μισθών και συντάξεων, αλλά για τους ξένους τοκογλύφους και τους ντόπιους τραπεζίτες.

Δεν υπάρχει πιο επικίνδυνο πράγμα από τον αδύνατο άνθρωπο που θεωρεί τον εαυτό του δυνατό και προχωρεί μόνος προς την καταστροφή, ονομάζοντάς την σωτηρία της χώρας. Η Συμφωνία του Μπρέττον Γουντ, με την οποία ιδρύθηκε και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, υπογράφηκε από την Ελλάδα με πρωθυπουργό τον Γεώργιο Παπανδρέου το 1944. Το 2010 η Ελλάδα προσέφυγε στο ίδιο αυτό Ταμείο με πρωθυπουργό τον Γιώργο Παπανδρέου. Ο Ανδρέας Παπανδρέου άλλωστε συμμετείχε στη διάσκεψη του Μπρέττον Γουντ ως οικονομικός σύμβουλος. Κάτι τραγικό συνδέει την οικογένεια Παπανδρέου, μια από τις δυο-τρεις δυναστείες που κυβερνούν αυτή τη χώρα επί ένα σχεδόν αιώνα, με τη μοίρα της Ελλάδας. Η τραγωδία της Πομπηίας περιορίστηκε ευτυχώς μόνο στην περιοχή της. Θα μπορούσαμε να πούμε το ίδιο και για την επερχόμενη ελληνική τραγωδία;