Πέμπτη, 4 Ιουλίου 2019


ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ  ΤΗΣ  ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

Άρθρο του Στρατή Παπαμανουσάκη

    Πάνω από διακόσια χρόνια, στη διάρκεια των δύο τελευταίων αιώνων της ιστορίας, η Αριστερά αντιπροσώπευσε στην πολιτική, στην κοινωνία και στον πολιτισμό το όραμα της ελευθερίας, της ισότητας και της αλληλεγγύης. Από την αριστερή πτέρυγα της γαλλικής επαναστατικής εθνοσυνέλευσης μέχρι τις αριστερές θέσεις της προοδευτικής, δημοκρατικής και σοσιαλιστικής παράταξης της εποχής μας, η Αριστερά υπερασπίστηκε τα λαϊκά δικαιώματα, καταπολέμισε την ανισότητα, αντιτάχθηκε σε κάθε σκοταδισμό. Σε ολόκληρο τον κόσμο η Αριστερά αναδείχθηκε στην πρωτοπορεία των αγώνων για την ειρήνη, τη συνεργασία των λαών και την κοινωνική χειραφέτιση.
   Αλλά η Αριστερά δεν υπήρξε ποτέ ενιαία. Ανάμεσα στην άκρα αριστερά, την κομμουνιστική αριστερά, τη δημοκρατική αριστερά, μεταξύ σοσιαλδημοκρατίας, αριστερού φιλελευθερισμού και κεντροαριστεράς, εντός του μετώπου των αριστερών κινημάτων, διεκδικήσεων και αγώνων, μεσολάβησαν βαθειές αντιθέσεις, αγεφύρωτες ρήξεις και συγκρουσιακές πολιτικές. Η Αριστερά οριοθετήθηκε στα αριστερά της από την κομμουνιστική κοσμοαντίληψη και στα δεξιά της από τον σοσιαλδημοκρατικό ρεφορμισμό, ισορροπώντας πάντοτε σε έναν επικίνδυνο, αμφισβητούμενο, ενδιάμεσο χώρο. Η ιδιορρυθμία της ελληνικής αριστεράς, ως διακριτού χώρου μεταξύ κομμουνιστικού κόμματος και σοσιαλιστικού κινήματος, οφείλεται αφενός στο πείραμα της ΕΔΑ από το 1951 ως το 1985 και αφετέρου στη δημιουργία ενός νέου κομμουνιστικού κόμματος, που προήλθε από τη διάσπαση του ΚΚΕ του 1968 αντί για τη μετεξέλιξη του ευρωκομμουνισμού, όπως συνέβη σε άλλα κομμουνιστικά κόμματα.
    Έτσι το νέο αυτό σχήμα της αριστεράς στην Ελλάδα,  μολονότι είχε συνειδητο-ποιήσει τα προβλήματα του χώρου, δεν μπόρεσε τελικά να επωφεληθεί από τα προηγούμενα λάθη και να πετύχει τους στόχους του. Οι διεθνείς εξελίξεις στο παγκόσμιο κομμουνιστικό κίνημα και η ανατροπή της διεθνούς ισορροπίας δυνάμεων, έχουν βαρύνουσα σημασία και επίδραση και στην πορεία του ελληνικού αριστερού κινήματος, σχεδόν ίση με τις εσωτερικές αδυναμίες του. Η πορεία της νέας αριστεράς, αρχικά ως ΚΚΕ (Εσωτερικού), σημαδεύτηκε από τη σχέση του με το ΚΚΕ, τις προσπάθειες επιβίωσης και ανάπτυξης μέσα σε δύσκολες οργανωτικές και πολιτικές συνθήκες και την προοπτική μιας ενότητας των δύο κομμουνιστικών σχημάτων. Το 1974 η Ενωμένη Αριστερά απέσπασε ποσοστό 9,5% του εκλογικού σώματος και ακολούθως διαλύθηκε και πάλι. Μεσολάβησε στο ΚΚΕ (Εσωτερικού) η μορφή της Συμμαχίας Προοδευτικών και Αριστερών Δυνάμεων στις εκλογές του 1977, και ακολούθως το 2ο Συνέδριο του, με τη γραμμή του ελληνικού δρόμου για σοσιαλισμό με δημοκρατία και ελευθερία, ενός σοσιαλισμού με ανθρώπινο πρόσωπο. Ήδη είχε συνταχθεί στην πορεία του ανανεωτικού ρεύματος του ευρωκομουνισμού, απομακρυνόμενο από την παραδοσιακή γραμμή του ΚΚΕ. Στο 4ο Συνέδριο του, το 1986, αποφασίστηκε η μετεξέλιξη του κόμματος  σε ένα μη κομμουνιστικό φορέα, ανοικτό σε ευρύτερες συμμαχίες, ενώ ένα τμήμα του παρέμεινε ως ΚΚΕ(Εσωτερικού)-Ανανεωτική Αριστερά. Έτσι το 1987 εμφανίστηκε η Ελληνική Αριστερά. Το 1989 δημιουργήθηκε για λίγο μέχρι το 1991, ο εκλογικός Συνασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου με βασικό κορμό το ΚΚΕ και την ΕΑΡ, που μετεξελίχθηκε μετά σε κόμμα και μετονομάστηκε το 2003 σε Συνασπισμό της Αριστεράς των Κινημάτων και της Οικολογίας. Το 2004 προσχώρησε στην εκλογική συμμαχία Συνασπισμός της Ριζοσπαστικής Αριστεράς. Μετά την αποχώρηση της Ανανεωτικής Πτέρυγας (ΔΗΜΑΡ) το 2010, ο ΣΥΡΙΖΑ ξεκίνησε τη μετατροπή του σε ενιαίο κόμμα το 2012 και ο ΣΥΝ αυτοδιαλύθηκε. Ο ΣΥΡΙΖΑ πραγματοποίησε το 1ο του Συνέδριο το 2013, με βασική κατεύθυνση το σοσιαλισμό με δημοκρατία και ελευθερία, τη δημοκρατική ανατροπή του πολιτικού συστήματος, με κυβέρνηση της Αριστεράς στηριγμένης σε μέτωπο κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων, για μια νέα τροχιά ανασυγκρότησης της χώρας, για μια διαφορετική Ευρώπη, για το σοσιαλισμό του 21ου αιώνα. Πολυτασικό, κινηματικό  και πολυσυλλεκτικό το νέο αυτό σχήμα της Αριστεράς, απαντώντας θετικά στα αιτήματα της ελληνικής κοινωνίας, και υιοθετώντας καθαρό αντιμνημονιακό λόγο, οδηγήθηκε σύντομα σε εκλογική άνοδο, από το 4%  των εκλογών του 2009 στο 36% των εκλογών του Ιανουαρίου του 2015, με αποτέλεσμα να κατακτήσει την κυβέρνηση σε συνεργασία με το δεξιό κόμμα των ΑΝΕΛ. Το σύνθημα «Πρώτη φορά Αριστερά» έγινε πράξη. Στην πραγματικότητα η κυβέρνηση της "αριστεράς" οδήγησε πολύ σύντομα στο τέλος της ελληνικής αριστεράς.
   Υπήρξε ένας οδυνηρός αργός θάνατος της αριστεράς, από την παράταση του "Δεύτερου Μνημονίου", τον Φεβρουάριο, τον καταρτισμό του προοιμίου ενός νέου "Μνημονίου", τον Απρίλιο, το ψευτοδημοψήφισμα για τις προτάσεις των δανειστών και το "Τρίτο Μνημόνιο", τον Ιούλιο, τις βουλευτικές εκλογές, τον Σεπτέμβριο του 2015, την πλήρη ανάπτυξη και εφαρμογή όλων των όρων των δανειστών, μέχρι τον Αύγουστο του 2018, την εκτέλεση ενός άτυπου "Τετάρτου Μνημονίου" εποπτείας μέχρι τον Μάϊο του 2019, τις ευρωεκλογές και τη βαρειά εκλογική ήττα της "αριστεράς", και μέχρι τις νέες βουλευτικές εκλογές της Κυριακής, οπότε αναμένεται η θριαμβευτική επάνοδος της δεξιάς και η συνέχιση ενός νέου κύκλου εθνικής, κοινωνικής και οικονομικής καταστροφής. Γιατί πίσω από τις ψυχρές αυτές ημερομηνίες καταγράφεται η πορεία εμπέδωσης  του ευρωπαϊκού καπιταλιστικού καθεστώτος λιτότητας και πειθαρχίας στην Ελλάδα, με την άμεση συνέργεια της "αριστερής κυβέρνησης". Το παράδειγμα εφαρμογής της νέας οικονομικής πολιτικής και  σωφρονισμού για την αθέτηση των κανόνων, με την ελληνική υιοθέτηση του δόγματος της έλλειψης εναλλακτικής λύσης. Και η συνειδητή μέθοδος εξουθένωσης  ενός ευρωπαϊκού κράτους, η καταστροφή των οικονομικών δομών του, και η προσαρμογή του  στο μοντέλο της γερμανικής καπιταλιστικής Ευρώπης, ως δουλοπαροικία χρέους με τους "αριστερούς" τοπικούς φεουδάρχες της. Και όλα αυτά μέσα σε συνθήκες απεμπόλησης κάθε αριστερής πολιτικής, συμπόρευσης με τους ταξικούς αντιπάλους και αφομοίωσης στη νέα δεξιά πολιτική. Χαρακτηριστικά της "αριστεράς" αυτής η πλήρης υποταγή στον αμερικανικό και νατοϊκό παράγοντα, η υπογραφή της εθνικά επιζήμιας Συμφωνίας των Πρεσπών, ο διχαστικός λόγος, η συνεχής υποχωρητικότητα στις τουρκικές αξιώσεις, η εξαφάνιση της ηθικής της αριστεράς με αποδοχή του ψεύδους, της θεσιθηρίας και του πολιτικαντισμού, και η προώθηση συμπεριφορών ξένων προς τις ιστορικές, παιδευτικές και κοινωνικές παραδόσεις του ελληνικού λαού.
   Αλλά ταυτόχρονα η θλιβερή αυτή πορεία σηματοδότησε και την εξαφάνιση της ελπίδας, τη ματαίωση κάθε προοπτικής, την αναίρεση της ίδιας της ουσίας της αριστεράς.  Από ολόκληρο τον αγώνα πενήντα και πλέον χρόνων της ελληνικής Αριστεράς, με τις προσπάθειες, τις αγωνίες, τις επιτυχίες, τα λάθη, τους οραματισμούς και τις αστοχίες της, δεν απομένει πλέον παρά μια μεταλλαγμένη, προδομένη, αλλοτριωμένη "αριστερά", με τα σπαράγματα της, με τις μνήμες και τα μνημόνια της, με την αδυσώπητη καταδίκη της ιστορίας, με τα ανεκπλήρωτα αιτήματα και τις αδικαίωτες θυσίες της. Αποχαιρετώντας όμως πικρά αυτή την κίβδηλη κατάληξη  της αριστεράς της φενακισμένης συνείδησης, συνεχίζομε πάντα να αναφερόμαστε στη γνήσια, την αληθινή, την αμετάβλητη αριστερά του φωτεινού πνεύματος, του μέλλοντος και του παρελθόντος. Αυτή που πολεμά ασταμάτητα στα μαρμαρένια αλώνια του ανθρωπισμού, του σοσιαλισμού και της δικαιοσύνης, αυτή που μόνο πρόσκαιρα χάνεται και πάλι ξαναφαίνεται στη ζωή, αυτή την πραγματική και την ιδεώδη Αριστερά.

Κυριακή, 28 Απριλίου 2019


TO  ΣΚΗΝΙΚΟ  ΤΗΣ  ΝΕΑΣ  ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ

Άρθρο του Στρατή Παπαμανουσάκη

Αφιερωμένο στη μνήμη
 του Δημήτρη Γρηγορόπουλου

[Από το Σάββατο του Λαζάρου, προαγγελία της Ανάστασης, ο Δημήτρης Πλακουρίτης, ανήσυχος πνευματικός ταξιδευτής, μαχητικός δημοσιολόγος, εκλεκτός δημοσιογράφος, συγγραφέας και ασκητικός θεολόγος, δεν βρίσκεται ανάμεσα μας. Το σώμα του ανήκει στη γή του Ακρωτηρίου, που αγάπησε, η ψυχή του στον ουρανό, που λάτρεψε, αλλά το πνεύμα του παραμένει μεταξύ των φίλων του, σε ενα συνεχιζόμενο διάλογο για τον κόσμο, τον Θεό και τον άνθρωπο.]

Στη χώρα του τραγικού η τραγωδία είναι μια διαρκής κατάσταση, διακοπτόμενη συχνά από κωμικές παρεκβάσεις. Δεν πρόκειται για μια εναλλαγή του απολλώνιου και του διονυσιακού πνεύματος, ούτε καν για τη διαδοχή πολέμου και ειρήνης, όπως θα μπορούσε να υποθέσει κανείς στην εποχή του μοντερνισμού. Πιθανόν να μη το έχομε αντιληφθεί επαρκώς, αλλά ο εικοστός πρώτος αιώνας δεν ενδιαφέρεται για τον λόγο και τον αντίλογο, για το είναι και το δέον, για τον άνθρωπο και τον Θεό. Εκείνο που προέχει είναι το ιδιότυπο παράλογο, που καταφέρνει να αυτογελοιοποιείται, αλλά που σκοπεύει στην κοινωνία της αγέλης, στον μαζάνθρωπο και στην κατάργηση των διακρίσεων ταυτότητας, ιδεών και πρακτικών. Χωρίς αρχές, πνεύμα και ήθος η κατάρρευση του πολιτισμού είναι πάντοτε προδιαγεγρμμένη, όπως διδάσκει -αν μπορεί βέβαια να διδάξει- η ιστορία.
Σήμερα το αιώνιο Ανατολικό Ζήτημα επανεμφανίζεται με μια τραγικότητα ανάλογη των σημαντικών στιγμών της ιστορίας και όμως στην Ελλάδα των "Μνημονίων" κανείς δεν το αντιμετωπίζει με την πρέπουσα σοβαρότητα. Κυβέρνηση και αντιπολίτευση ασχολούνται με την καθημερινή ανάγνωση της "Πολακιάδας" ή της "Βεμπεριάνας", ο τύπος και η τηλεόραση διανθίζουν τις διαφημήσεις τους με τα σχετικά σχόλια και ο λαός παραμένει θεατής στο περιθώριο.  Χωρίς περίσκεψη και χωρίς αιδώ, η Μεταπολίτευση εξαντλήθηκε στα σκάνδαλα και στο χρέος, το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο "Μνημόνιο", το ένα χειρότερο του άλλου, άφισαν τη χώρα στα ερείπια και η μεταμνημονιακή περίοδος, χωρίς νεολαία, χωρίς οικονομία, χωρίς προοπτική, βαδίζει αμέριμνη προς το γνωστό άγνωστο. Mια διαχωριστική γραμμή από τη Βαλτική μέχρι την Ερυθρά Θάλασσα χωρίζει πλέον τον δυτικό κόσμο από τη Ρωσσία,το Ιράν και την Κίνα, τους τρείς σύγχρονους εκπροσώπους του "κακού", που απειλούν τα συμφέροντα Ευρώπης και Αμερικής. Κατά διαστήματα, η Ουκρανία, η Τουρκία, η Συρία, η Παλαιστίνη, η Αίγυπτος, η Λιβύη, εμφανίζονται ως σημεία αιχμής σε μια πολύπλοκη γαιοπολιτική σκακιέρα στρατηγικών συμφερόντων και ανταγωνισμών, ενεργειακών αποθεμάτων και επικοινωνιών, ιδεολογικών και θρησκευτικών συγκρούσεων. Οι τελευταίες εξελίξεις, που οδηγούν στην επανεξέταση της τουρκικής θέσης στο ΝΑΤΟ, επιφυλάσσουν σε Ελλάδα και Κύπρο ένα ιδιαίτερο ρόλο άμεσης εμπλοκής στα αμερικανικά σχέδια, στα οποία εντάσσεται η αναγνώριση της "Βόρειας Μακεδονίας", το νέο "σχέδιο Ανάν" για την Κύπρο, η ένταση στο Αιγαίο, με εμφανείς εθνικούς κινδύνους. Στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μετά την ουσιαστική διαίρεση της, με την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου, την οποία μάταια προσπαθούν να ανακόψουν, τον διαχωρισμό πολλών χωρών με αφορμή το μεταναστευτικό ζήτημα, τη βαθειά διάκριση βόρειων και νότιων λαών λόγω της πολιτικής της λιτότητας, η γηραιά ήπειρος αντιμετωπίζει κρίσιμα ζητήματα συνοχής, οικονομίας και κοινωνικών αιτημάτων. Είναι βέβαιο ότι τα προβλήματα αυτά θα εκφραστούν με ένταση στις επικείμενες ευρωπαϊκές εκλογές, προς την κατεύθυνση της μεγαλύτερης συντηρητικοποίησης, της ανατροπής του κοινωνικού κράτους, του βίαιου ευρωσκεπτικισμού. Είναι πολύ αργά πλέον για την απολιθωμένη  χριστιανικο-δημοκρατική μακαριότητα του κατέχοντος και τη μεταλλαγμένη σοσιαλδημοκρατική εκδοχή της απεμπόλησης των αρχών και αξιών του άλλοτε ευρωπαϊκού σοσιαλισμού, να αντιταχθούν αποτελεσματικά στην εξτρεμιστική ακροδεξιά επέλαση, που θα επιφέρει σοβαρές μεταβολές σε ολόκληρο το ευρωπαϊκό οικοδόμημα.
Μπροστά σε αυτή την κατάσταση η Ελλάδα, αντί να αντιτάξει το αντιστασιακό της πνεύμα, τις πατριωτικές της αρετές και την αδάμαστη ενεργητικότητα της, μεταβλήθηκε εκουσίως σε αποικία χρέους, προσδέθηκε μονοδιάστατα στο αμερικανικο άρμα και κατέστρεψε τις πλουτοπαραγωγικές της πηγές. Ουσιαστικά, με την τεράστια εκτόπιση του νεανικού δυναμικού της, τη διχαστική πολιτική μεταξύ μνημονειακών και αντιμνημονιακών, πατριωτών και προδοτών, προοδευτικών και αντιδραστικών, την προϊούσα παράλυση, παρακμή και αλλοίωση των κοινωνικών της θεσμών, από την παιδεία μέχρι την οικονομία, απο τη δημόσια τάξη μέχρι τη δικαιοσύνη, από την επικοινωνία μέχρι την πολιτική, στη χώρα μας  συντελέστηκε κατά την τελευταία δεκαετία  μια κρίσιμη αποδυνάμωση της εθνικής της ισχύος. Στις συνθήκες αυτές μόνον αδαείς, αφελείς και επικίνδυνοι μπορούν να υποστηρίζουν τα φληναφήματα του τέλους των μνημονίων, ενώ η χώρα είναι δεσμευμένη στους πιστωτές της μέχρι το τέλος του αιώνα. Της μελλοντικής ανάπτυξης, ενώ δεν υπάρχει πλέον παραγωγική βάση, μεσαία τάξη και αξιόλογο επιστημονικό, επιχειρηματικό και πνευματικό δυναμικό. Και της κοινωνικής προόδου, ενώ κυριαρχεί παντού η αποπνικτική φορολογία, η επιδοματική πολιτική και η διάχυτη απαισιοδοξία. Μετά την τραγωδία της Μεταπολίτευσης και την τραγωδία των Μνημονίων  έχει πλέον στηθεί το σκηνικό μιας νέας ελληνικής τραγωδίας. Με τραγικό χορό τον ταλαιπωρημένο, ευκολόπιστο και προδομένο ελληνικό λαό, συρόμενο προς το τελευταίο σκαλί της εθνικής καταστροφής του, με τους παλαιούς ή τους νεότερους -αδιάφορο- πρωταγωνιστές ακλόνητους στη θέση τους, ανίκανους να προχωρήσουν στην αναγκαία κάθαρση από την κατάσταση στην οποία από κοινού, πλήν εξαιρέσεων, κατήντησαν τη χώρα, η τραγωδία αυτή αρχίζει να εκτυλίσσεται. Αναζητείται με την αγωνία της απελπισμένης ελπίδας το έλεος, ο φόβος, το πέρας αυτής της τραγωδίας.

Κυριακή, 27 Ιανουαρίου 2019

H ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΠΡΕΣΠΩΝ

ΕΙΝΑΙ  ΛΑΘΟΣ


Άρθρο του Στρατή Παπαμανουσάκη

Αφιερωμένο
στη μνήμη των Κρητών Μακεδονομάχων,
ανάμεσα τους και του Παύλου Παπαμανουσάκη,
που σκοτώθηκε στον Αετό Φλωρίνης το 1905 

  Η Συμφωνία των Πρεσπών, όνειδος της σύγχρονης ιστορίας μας, πολιτικό στίγμα του κοινοβουλευτισμού και παταγώδης διπλωματική αποτυχία, είναι  πολύ  μεγαλύτερη από έγκλημα, είναι λάθος.
    Είναι εθνικό λάθος, γιατί διαγράφει μεγάλες σελίδες της ιστορίας μας, αποδίδοντας το ιερό όνομα της Μακεδονίας στους σλαύους, σβήνοντας τους ηρωϊκούς αγώνες των ελλήνων για την απελευθέρωση της Μακεδονίας, δημιουργώντας μια διαρκή απειλή, αμφισβήτηση και αστάθεια στα βόρεια σύνορα μας. Η ελληνικότητα της Μακεδονίας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα αποτελεί διακηρυγμένη, διαρκή και αδιαμφισβήτητη πεποίθηση του ελληνικού λαού. Όποιες αμφισβητήσεις υπήρξαν ποτέ είτε προέρχονταν από τους ξένους είτε αποκηρύχθηκαν πλέον από τους ίδιους τους εκφραστές τους. Η λεγόμενη τώρα "βόρεια μακεδονία", κατά τη μέγιστη εδαφική της έκταση, βρίσκεται έξω των γεωγραφικών ορίων της Μακεδονίας από την αρχαιότητα μέχρι τη νεοτερικότητα. Ο Μακεδονικός Αγών έληξε με την απόκρουση του βουλγάρικου επεκτατισμού. Οι αναταράξεις, που προκάλεσε στην περιοχή η μεταπολεμική ίδρυση της Γιουγκοσλαυϊας του Τίτο, περιορίστηκαν στα εσωτερικά όρια της χώρας του και το προπαγανδιστικό όνομα της Μακεδονίας, που αντικατέστησε την Bardarska, δεν επέφερε καμιά αλλαγή στα διεθνή δεδομένα. Η μετέπειτα καλλιέργεια ψευδοεθνικών χαρακτηριστικών περί δήθεν μακεδονικών παραγώγων, λαού, έθνους, γλώσσας, ιστορίας και πολιτισμού, μόνον ως γραφικότητα αντιμετοπιζόταν. Τα επιδρομικά σλαυϊκά φύλα του ογδόου αιώνα οικοιοποιούνταν την αρχαιότατη ελληνική ιστορία, στήνοντας αγάλματα του  Μεγάλου Αλεξάνδρου στα Σκόπια ! Και βεβαίως η κατάσταση του κράτους των Σκοπίων μετά την διάλυση της Γιουγκοσλαυϊας, υπό το προσωρινό της όνομα, δεν μεταβλήθηκε ουσιαστικά. Υπήρξαν βέβαια οι πιέσεις των ξένων παραγόντων. Αλλά έπρεπε η ελληνική κυβέρνηση να συνεργήσει στα ξενοκρατικά σχέδια. Και ιδού σήμερα το αποτέλεσμα του εθνικού λάθους.
   Είναι πολιτικό λάθος, γιατί εδίχασε βαθύτατα τον ελληνικό λαό σε "εθνικόφρονες" και "προδότες", επαναφέροντας στη μνήμη μας τις πιο μαύρες σελίδες του εμφυλίου. Εξευτέλισε τον κοινοβουλευτισμό με τις διαμάχες, τις διασπάσεις και  διαλύσεις των πολιτικών κομμάτων. Διέφθειρε τα πολιτικά ήθη με τις φαυλοκρατικές μετατοπίσεις, υπουργοποιήσεις και αλλαξοπιστήσεις βουλευτών προς κατασκευήν ετερόκλητων πλειοψηφιών. Και δημιούργησε τις ακραίες συνθήκες πόλωσης, φανατισμού και διαιρέσεως στην πατρίδα μας, την ώρα που τα κοινωνικά. πολιτικά και οικονομικά προβλήματα οξύνονται, η χώρα απειλείται με νέο ¨Μνημόνιο¨ και οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις καθιστούν απροσδιόριστο το μέλλον. Στην πολιτική όμως το λάθος δεν οδηγεί μόνο στην καταστροφή του διαλόγου, των θεσμών και του πολιτεύματος, αλλά συμπαρασύρει και τους εμπνευστές, τους συνεργούς και τους αυτουργούς αυτού του λάθους. Μόνον ιστορικά ανιστόρητοι, πολιτικά άφρονες και ηθικά ανερμάτιστοι, θα μπορούσαν να επιχειρήσουν την υλοποίηση  οιονεί σχεδίου αποσταθεροποίησης της  πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής ζωής του τόπου μας. Ήδη η χώρα έχει εισέλθει σε ανεπίσημη προεκλογική περίοδο, η άνοδος των ακραίων πολιτικών δυνάμεων είναι σαφώς βεβαιωμένη και η αποσύνθεση των ενδιαμέσων κομμάτων ευνοεί τον άκρατο διπολισμό. Και το μετεκλογικό σκηνικό, μετά την αναμενόμενη εκρηκτική, θυελλώδη και χωρίς όρια αναμέτρηση, δεν  πρόκειται να οδηγήσει σε σταθερότητα, αλλά σε άγνωστες ακόμη δυσμενείς, βεβαρημένες και επικίνδυνες καταστάσεις.
   Είναι διπλωματικό λάθος, γιατί για πρώτη φορά η ισχυρότερη χώρα υποκύπτει στην ασθενέστερη, συνομολογεί χωρίς μάχη δυσμενείς όρους και παραδίδει χωρίς πόλεμο εθνικό κεφάλαιο. Η ελληνική διπλωματία, με την ευθύνη των εκάστοτε κυβερνήσεων, από την εποχή της "μακεδονικής δημοκρατίας" της ομοσπονδιακής Γιουγκοσλαυϊας μέχρι σήμερα, αδράνησε, ολιγώρησε και οπισθοχώρησε σε θέσεις όλο και πιο ενδοτικές για να καταλήξει στη σημερινή κατάσταση. Υπήρξε καταστροφικό λάθος η σιωπή για το όνομα της "μακεδονίας" του Τίτο, η υποβάθμιση του ζητήματος όσο εξαπλωνόταν η προπαγάνδα των Σκοπίων, η παράλειψη αντιδράσεως σε ποικίλα θέματα σχετικά με τη γλώσσα, την ιστορία και τον πολιτισμό των "μακεδόνων". Υπήρξε ολέθριο λάθος η επιπόλαιη αποδοχή του προσωρινού ονόματος της "Πρώην Γιουγκοσλαυϊκής Δημοκρατίας της Μακεδονίας" (Μητσοτάκης-Σαμαράς) το 1991, η αγνόηση της αποφάσεως του Συμβουλίου των πολιτικών αρχηγών του 1992 για την μη παραχώρηση του μακεδονικού ονόματος, η ενδιάμεση συμφωνία του 1995, η ανερμάτιστη παραδοχή της "σύνθετης ονομασίας με γεωγραφικό προσδιορισμό" (Καραμανλής-Μπακογιάννη), το 2008. Και υπήρξε τραγικό λάθος η τελειωτική υποτιμητική αναγνώριση της "βόρειας μακεδονίας" (Τσίπρας-Κοτζιάς). Κατά την αρχική εμφάνιση του ζητήματος η ελληνική διπλωματία απεμπόλησε τις δυνατότητες αντιδράσεως της ως μέρος των νικητριών δυνάμεων μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Κατά τη δεύτερη περίοδο δεν εχρησιμοποίησε καν το κύρος, τη θέση της στην ατλαντική συμμαχία και την ευρωπαϊκή οικογένεια και την πρωτοκαθεδρία της στα Βαλκάνια. Και κατά την τρίτη και τελική φάση όχι μόνον δεν αξιοποίησε την ισχυρή της θέση έναντι των γειτόνων της, αλλά αντίθετα υποκινούμενη από ενδόμυχες εθνομηδενιστικές απόψεις, από ανόητες συμβιβαστικές τάσεις και από απολύτως υποχωρητικές προθέσεις, κατέληξε στο σημερινό αποτέλεσμα. Σε ολόκληρη την περίοδο εξελίξεως του ζητήματος, αγνοήθηκε η σημασία του ονόματος της Μακεδονίας  για τους βόρειους γείτονες, ως οχήματος εθνικού προσδιορισμού, προβολής αλυτρωτικών διαθέσεων και δημιουργίας εθνοτικής μειονότητας εντός των συνορων μας. Υποβαθμίστηκε ο κίνδυνος αυτός και υπό το όνομα "βόρεια μακεδονία", που παραπέμπει και σε μια "νότια μακεδονία", όπως ήδη ακούστηκε από την κρατική τηλεόραση !!!  αυτή η ανθελληνική ονομασία. Το κυριότερο, αναγνωρίστηκε " μακεδονικός λαός" και "μακεδονική γλώσσα", δηλαδή στοιχεία που αποτελούν κύρια εθνικά συστατικά κάθε κράτους, υπό την κάλυψη δήθεν της υπηκοότητας και της σλαυϊκής γλώσσας. Ενώ καθημερινά οι σκοπιανοί και οι φίλοι τους ομιλούν για "μακεδονία " και "μακεδόνες", για ένα δηλαδή ανύπαρκτο έθνος, που αντιπαρατάσσεται στην ιστορία της Μακεδονίας, στα ελληνικά συμφέροντα, και στα εθνικά μαςδε δικαιώματα.
  Η Συμφωνία των Πρεσπών υπήρξε το άμεσο αποτέλεσμα των νατοϊκών και ευρωπαϊκών σχεδιασμών για το μέλλον των Βαλκανίων, με την πρόθυμη συνέργεια της ελληνικής κυβερνήσεως, των αποστατών συνοδοιπόρων της και των ενδιαφερόμενων κύκλων τους. Η Συμφωνία αυτή είναι επικίνδυνη, επιζήμια και μειοτική για την Ελλάδα.  Ήδη πανηγυρίζουν οι ξένοι παράγοντες για την επιτυχία των στόχων τους, η Τουρκία για τη σύσφιξη των σχέσεων της εντός του ΝΑΤΟ  με το νέο μέλος του, το ίδρυμα Σόρος για την προώθηση των σκοπών του. Η Συμφωνία των Πρεσπών θα εξελιχθεί ασφαλώς σε παράγοντα αποσταθεροποίησης της περιοχής. Ήδη διέρρευσε από το Ρωσικό Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων  σχέδιο επανακαθορισμού των βαλκανικών συνόρων κατά το πρότυπο της Συρίας, με τη συμμετοχή και των άλλων μεγάλων δυνάμεων. Θα λειτουργήσει δε ως καταλύτης για μειονοτικά, αλυτρωτικά και εσωτερικά προβλήματα και στις δύο χώρες. Μια συμφωνία με τους λαούς και των δύο μερών αντίθετους κατά πολύ μεγάλο ποσοστό, με διαλυμένο το πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό τους πλαίσιο, με την προοπτική μεγάλων μεταβολών στην Ευρώπη, στα Βαλκάνια και στον κόσμο, δεν επιτρέπει καμιά αισιοδοξία για το μέλλον. Αντίθετα η συμφωνία αυτή θα οδηγήσει, σε απροσδιόριστες, απρόσμενες και αρνητικές  εξελίξεις. Το λάθος της Συμφωνίας των Πρεσπών. συμπαρασύροντας την ιστορία, την πολιτική και τη διπλωματία, υπερβαίνει κατά πολύ τό έγκλημα.

25 Ιανουαρίου 2019



Παρασκευή, 31 Αυγούστου 2018


ΟΙ ΕΦΙΑΛΤΕΣ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

Άρθρο του Στρατή Παπαμανουσάκη
Επιτίμου Προέδρου Δικηγορικού Συλλόγου Χανίων

   Ποια Αριστερά, ποιοι Εφιάλτες και γιατί Εφιάλτες της Αριστεράς στην Ελλάδα; Της Αριστεράς που υποτίθεται ότι κυβερνά στην Ελλάδα και της Αριστεράς που αρνείται αυτή την Αριστερά. Και στην Ελλάδα που αντιμετωπίζει ως πρόκληση, ως επιθυμία και ως αναγκαιότητα την υπέρβαση από τη σημερινή  κατάσταση.
  Η διαλεκτική υπέρβαση αρχίζει με την περιήγηση στο καθολικό σύμπαν της σκέψης και της δράσης, συνεχίζεται με την αναγνώριση του συστήματος των αντιθέσεων, και ολοκληρώνεται με τη μετοχή στον διαρκή αγώνα της μεταβολής. Αλλά αυτό προϋποθέτει τη γνωσιοθεωρία, και περιλαμβάνει την οντολογία, τη φιλοσοφία και την αξιολογία στην ευρεία τους έννοια. Στα τρία ερωτήματα του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού -Τι μπορώ να γνωρίσω, Τι γνωρίζω, Τι πρέπει να πράξω- συνοψίστηκε η θεματολογία της Νεοτερικότητας, που παρά τις επιθέσεις εξακολουθεί να στηρίζει ακόμη το οικοδόμημα του κόσμου μας. Είναι τα ερωτήματα που αναφέρονται ακριβώς στη γνωσιοθεωρία της γνωστικής δυνατότητας, τη θεωρία της φιλοσοφικής οντολογίας της γνώσης και την πρακτική αξιολογία της δράσης στην ηθική, το δίκαιο, την πολιτική, είτε ως αυτοτελή διακριτά μέρη της πράξης, είτε ως εποικοδομήματα της οικονομίας στον ιδεαλιστικό και στον υλιστικό κόσμο αντίστοιχα.
    Και για μεν το πρώτο ερώτημα δεν υπάρχει πια το άλλοθι της άγνοιας για την Αριστερά και τους Εφιάλτες της. Όλοι μπορούν να γνωρίσουν την ιστορία, παλιότερη και σύγχρονη, τα αίτια, και τα αποτελέσματα της πορείας της παλιάς ελληνικής Αριστεράς και πολύ περισσότερο της πολιτικής της σύγχρονης "αριστερής" διακυβέρνησης. Η ουσία, οι θέσεις και οι αντιφάσεις της Αριστεράς είναι ευδιάκριτες. Αρκεί αυτή η δυνατότητα να μη δεσμεύεται από αδυναμίες, σκοπιμότητες και συγχύσεις, που εκτρέπουν κάθε επιστήμη από την αρετή στην πανουργία.
   Αλλά στο δεύτερο ερώτημα υπάρχουν διαφορετικές ερμηνείες. Η Αριστερά αντιμετωπίζεται με ένα πλουραλισμό ιδεών και πρακτικών, κατ΄ αρχάς ως ιστορική, ως σύγχρονη, ως ελληνική Αριστερά. Σε ολόκληρο το μήκος της ιστορίας, η αντιπαράθεση των συντηρητικών και προοδευτικών δυνάμεων σημαδεύει την ανθρώπινη κοινωνία. Μπροστά στον Οδυσσέα στέκεται ο Θερσίτης. Από τους κονίποδες της Κορίνθου φθάνουμε στους αθηναίους εμπόρους. Η φεουδαρχία διαδέχεται τη δουλοκτητική κοινωνία, και οι αστοί διαδέχονται την αριστοκρατία. Τότε πλέον ξεσπά ο αδυσώπητος πόλεμος προλεταρίων και καπιταλιστών. Η Αριστερά μεταφέρεται απο τα Ορεινά της γαλλικής Συμβατικής συνέλευσης στα αριστερά του προεδρείου των ευρωπαϊκών κοινοβουλίων. στα αριστερά της κατεστημένης τάξης πραγμάτων, στην αριστερή κοινωνική τάξη που θα δώσει τη μάχη κατά της δεξιάς αντίδρασης. Η σύγχρονη Αριστερά, περνώντας  μια μεγάλη, μακρόχρονη και εξουθενωτική δοκιμασία, από το μεγαλείο της ρωσικής επανάστασης, τον συμβιβαστικό ευρωκομμουνισμό, και την κατάρρευση  του υπαρκτού σοσιαλισμού, αντιμετωπίζει  πλέον προκλήσεις που αμφισβητούν την έννοια, το περιεχόμενο, την ίδια την ύπαρξη της. Στο περιβάλλον της νέας τεχνικής, της ιδεολογικής καθυπόταξης των μαζών, του μεταμοντερνισμού, όπου κάθε λόγος εγκαταλείπεται, όπου η ζωή μεταβάλλεται σε επιβίωση, όπου τα πάντα μεταλλάσσονται, η θέση της Αριστεράς είναι δυσδιάκριτη. Αυτό ισχύει ακόμη πιο έντονα στη  περίπτωση της ελληνικής Αριστεράς, που υφιστάμενη όλες τις εξωτερικές μεταβολές μέσα σε συνθήκες ελληνικής τραγωδίας, βάδισε από την κομμουνιστική της έκφραση στον εμφύλιο, στην παρανομία και στη διάσπαση. Και η προσπάθεια για τη δημιουργία μιας άλλης εναλλακτικής Αριστεράς τερματίστηκε οριστικά το καλοκαίρι του 2015. Έτσι μιλώντας σήμερα για την Αριστερά στην Ελλάδα, πρέπει να πούμε ότι η μεν κατ΄εξοχήν αριστερή πλευρά, το ΚΚΕ, δεν είναι Αριστερά, η δε λεγόμενη Αριστερά μεταπήδησε απλά στη δεξιά. Απομένουν διάσπαρτες δυνάμεις που αδυνατούν να συγκροτήσουν Αριστερά. Η δήθεν αντιπαράθεση αριστεράς και δεξιάς δεν είναι παρά ένα παιχνίδι με σημαδεμένη τράπουλα, ένας φενακισμός της δημοκρατίας, μια γελοιοποίηση της πολιτικής.
   Αυτή η κατάσταση δημιουργεί τους Εφιάλτες της Αριστεράς. Είναι η πολυσημία του εφιάλτη που ταιριάζει στην Αριστερά. Υπήρξε και υπάρχει ακόμη το όνειρο της Αριστεράς, ο ιδεώδης κόσμος της ελευθερίας, της ισότητας, της αδελφότητας. Υπάρχει και κανείς δεν μπορεί να το σβήσει, το μεγάλο όνειρο της σοσιαλιστικής Αριστεράς, ο κόσμος της ειρήνης, της αταξικής κοινωνίας, της παγκόσμιας κοινότητας, συνεργασίας και προόδου. Υπάρχει και πάντα θα υπάρχει, το όραμα της δικαιοσύνης, της αδιάφθορης αρετής, της αρμονίας των αντιθέσεων. Αλλά υπάρχει και το άλλο όνειρο, το κακό όνειρο, ο εφιάλτης. Ο ανελέητος φόβος, ο φοβερός τρόμος, το θανατερό άγχος. Ο εφιάλτης που εγκαθίσταται στο ψυχολογικό τραύμα, που βασανίζει τον ύπνο, που επιφέρει το αίσθημα του θανάτου, του απύθμενου κενού, της ανυπαρξίας. Και η Αριστερά διέτρεξε και διατρέχει το δρόμο από το όνειρο και το όραμα στον εφιάλτη της. Βίωσε και βιώνει την πτώση της από την αυτοκρατορία των πάντων στο βασίλειο  του μηδενός. Υπέστη και υφίσταται τον εφιάλτη από το οραματικό σοσιαλιστικό φώς στο φρικιαστικό καπιταλιστικό σκοτάδι.
   Στην οντολογία της Αριστεράς ο εφιάλτης συνυπάρχει με το φάντασμα. Το φάντασμα είναι μια τρομερή φαντασίωση, μια φοβερή οπτασία, ένα αποτρόπαιο πλάσμα. Είναι στην ουσία η σκιά, η ψυχή, το πνεύμα του πεθαμένου, το στοιχειό που καθηλώνει τη ζωή, ο βρυκόλακας που χορταίνει με το αίμα του ζωντανού. Και πόσα φαντάσματα υπάρχουν στην Αριστερά. Από την ώρα που το φάντασμα του κομμουνισμού ξεπετάχθηκε μέσα από τις σελίδες του Μανιφέστου, μια συνοδεία φαντασμάτων ακολουθεί την Αριστερά. Τα φαντάσματα του Μαρξ και των επιγόνων του, τα φαντάσματα των αστών της Ευρώπης και του παγκόσμιου καπιταλισμού, τα φαντάσματα των αριστερών νεκρών και της προδομένης επανάστασης. Το φάντασμα δεν φεύγει, δεν πεθαίνει, δεν εξαφανίζεται ποτέ. Επανέρχεται πάντα για να θυμίσει, να βασανίσει, να θανατώσει το θύμα του. Μέχρι να πάρει αυτό που του ανήκει, τη μνήμη, την εκδίκηση, τη λύτρωση. Αλλά ποιος μπορεί να εξιλεώσει το φάντασμα της Αριστεράς, εκτός από την ίδια την Αριστερά. Και όσο δεν υπάρχει αυτή η εξιλεωτική, η καθαρτική, η λυτρωτική Αριστερά το φάντασμα θα επανέρχεται και θα την περιμένει. Αυτό το εφιαλτικό φάντασμα, που οι απώτεροι ιστορικοί του πρόγονοι, ο δημοκρατικός Εφιάλτης ο Αθηναίος τρόμαζε τον ύπνο των διεφθαρμένων αρεοπαγιτών και ο προδοτικός Εφιάλτης ο Ευρυδήμου οδηγούσε τους πέρσες πίσω από τους έλληνες στις Θερμοπύλες, βασανίζει σήμερα την Αριστερά. Έρχεται και επανέρχεται ζητώντας δικαίωση, απαιτεί την εκδίκηση, προσμένει τη λύτρωση.
   Και ιδού το αντικείμενο της αξιολογίας, της πράξης και της δικαιοσύνης. Ιδού το πεδίο αντιπαράθεσης της ιστορίας, της φιλοσοφίας, της διαλεκτικής. Ιδού τα μαρμαρένια αλώνια της μέχρι θανάτου πάλης της Αριστεράς και του Εφιάλτη.  Πως θα γνωρίσει η Αριστερά το αληθινό της πρόσωπο, πως θα διακρίνει το γνήσιο από το κίβδηλο και πως θα κρατήσει την αληθινή της όψη και θα απορρίψει το ψεύτικο προσωπείο.  Πως θα αξιολογήσει η Αριστερά, αυτή που απέμεινε ή αυτή που θα έρθει, την ως τώρα πορεία της, τους αγώνες και τις θυσίες, τα σφάλματα και τις προδοσίες της. Πως θα αντισταθεί, θα πολεμήσει και θα νικήσει τους Εφιάλτες που την βασανιζουν. Αυτά είναι τα ερωτήματα που καλείται να απαντήσει σήμερα. Και την απάντηση δεν μπορεί να τη βρεί παρά μέσα στο λόγο και την πράξη της Αριστεράς, τη διαλεκτική της Αριστεράς, στο όραμα της Αριστεράς. Αυτό το ιστορικό και πάντοτε επίκαιρο όραμα φωτίζει  το δρόμο της Αριστεράς, αποδιώχνει τους Εφιάλτες, στέλνει πίσω στον τάφο τους τα φαντάσματα του παρελθόντος και του παρόντος. Στο φώς της αλήθειας κάθε σκιά εξαφανίζεται. Και μόνο μέσα σε αυτό το φως μπορεί να γεννηθεί μια διαφορετική Αριστερά, μια πραγματική ελληνική Αριστερά, μια ενιαία Αριστερά για τη δημοκρατία, τον σοσιαλισμό και την Ελλάδα.


Πέμπτη, 24 Μαΐου 2018


ΤΕΛΟΣ ΕΠΟΧΗΣ


Άρθρο του Στρατή Παπαμανουσάκη

      Διατυπώνοντας κανείς δημόσιο λόγο πραγματώνει ένα από τα κύρια χαρίσματα του ανθρώπου, τη δυνατότητα να εκφράζεται, να επικοινωνεί, να πολιτεύεται, κατά την ευρεία έννοια. "Ως χαρίεν έστ΄ άνθρωπος", έχει λεχθεί από τον Μένανδρο στην αρχαιότητα. Αλλά δεν είναι μόνο χαρίης, χαρισματικός, γεμάτος χάρες ο άνθρωπος. Είναι και περίεργο και αξιοθαύμαστο και φοβερό ον, ενδιάμεσο μεταξύ θεού και φύσης, προικισμένο με νου και λόγο και κίνηση, δηλαδή ον δραστήριο που σκέφτεται και εκφράζεται και πραγματοποιεί τη σκέψη και το λόγο του στον κόσμο. Και η δράση του αυτή δεν είναι αμελητέα, το αντίθετο, μεταβάλλει τα πράγματα, τη φύση, την κοινωνία, άλλοτε προς το καλύτερο, άλλοτε, συχνότερα, προς το χειρότερο. Αλλά γιατί λέγονται όλα αυτά, εκ πρώτης όψεως εκτός θέματος, έξω από το ζήτημα, ασύνδετα με το πρόβλημα του τέλους της εποχής;      Μα γιατί μόλις διατυπώθηκε αυτή η σκέψη για το τέλος της εποχής, μόλις γράφτηκαν αυτές οι λέξεις, μόλις έλαβαν μια υπόσταση στον ορατό κόσμο, ευθύς αμέσως άρχισε η σκέψη να τις εξετάζει με απορία και ο νους να τις αντιμετωπίζει με θαυμασμό και η καρδιά να τις φοβάται για τα επακόλουθα τους. Άρχισε αμέσως μια κίνηση αντίθετη στη δημιουργία τους, μια επιθυμία καταστροφής τους, μια αποδόμηση, όπως θα έλεγε ο Ντερριντά, αλλά που το έχει πει πολύ πριν ο Πλάτων, αυτός που κάθε μεταγενέστερη φιλοσοφία δεν αποτελεί παρά μια υποσημείωση στο έργο του. Γράφομε "τέλος" σαν να είναι κάτι απλό, φυσικό, ουδέτερο. Τέλος είναι το τέρμα, η λήξη, το πέρας. Το τέλος της κινηματογραφικής ταινίας, η αποπεράτωση της οικοδομής, η ολοκλήρωση της ζωής. Αλλά έτσι ήδη μιλήσαμε για την καταστροφή του έργου, για τη λήξη της διαδικασίας οικοδόμησης, για τον θάνατο. Ιδού η αναίρεση της δράσης, η εμφάνιση του αντιθέτου, η εναντίωση. Φθάσαμε στη διαλεκτική, που ο Ηράκλειτος και ο πλατωνικός Γοργίας και ο Πλωτίνος ανέπτυξαν πριν ο Έγελος και ο Μαρξ και ο Μαρκούζε προσπαθήσουν να αντιγράψουν, με όχι μεγάλη επιτυχία, τα συμπεράσματα της αρχαίας σοφίας. Να λοιπόν που σε μια λέξη, με το πιο απλό της νόημα, φανερώθηκαν τα άδηλα και τα κρύφια του κόσμου, οι αντιθέσεις της φύσης, τα μυστήρια της φιλοσοφίας.
     Αλλά "τέλος" σημαίνει και τον σκοπό, το αποτέλεσμα, την επιδίωξη. Τέλος είναι η σκόπιμη δράση, ο στόχος του βέλους, η αποτελεσματική κίνηση. Εδώ πλέον δεν υπάρχει το βάθος του χρόνου, αλλά η έκταση του χώρου. Υπάρχει μια μεταβολή που αφού σχεδιαστεί στη σκέψη, έστω και κατ΄ ελάχιστο, αφού περάσει από τη γνώση στη βούληση, εξωτερικεύεται στον κόσμο και τον μεταβάλλει. Το τέλος λοιπόν αναγορεύεται σε κινητήρια δύναμη, σε έμβολο της ατμομηχανής του Τρότσκυ, που πιέζεται από τον ατμό, σε μαμή της ιστορίας κατά τη μαρξική διαλεκτική. Αυτές οι απροσδόκητες συνέπειες προκύπτουν μόνο και μόνο γιατί γράφτηκε η λέξη "τέλος" και ερμηνεύτηκε με τα σημαινόμενα της, μέσα στη σημειολογία της. Το όνομα του ρόδου λοιπόν δεν είναι γυμνό, όπως το παρουσιάζει ο Έκο, ο μεγάλος νομιναλιστής, αλλά ντυμένο με το πιο πολύτιμο ένδυμα της ιστορίας, είναι η Ρόδος της εγελιανής φιλοσοφίας του δικαίου, είναι η αλλαγή της ζωής μας από τη δουλεία της έννοιας στην ελευθερία του λόγου και στη δημιουργική πράξη.
     Και τέλος, ας μην παραλείψομε να εξετάσομε και την τελευταία ερμηνεία του "τέλους", καθόλου τελευταίας είναι αλήθεια για τους φορολογούμενους, όσους πληρώνουν φορολογικά τέλη, και όσους επωφελούνται από τους φόρους των άλλων. Εδώ πια προβάλλει μια μεγάλη σειρά συνωνύμων στη δημοσιονομική πολιτική, στην πολιτική οικονομία, στην κοινωνική θεωρία και πολιτική γενικότερα. Αρκεί να θυμηθεί κανείς την αθηναϊκή δημοκρατία που στηρίκτηκε στα τέλη των συμμάχων της, την αμερικανική επανάσταση κατά των φόρων της βρετανικής αυτοκρατορίας, τις αστικές επαναστάσεις κατά της φορολογίας του βασιλιά. Ολόκληρη η ιστορία των επαναστάσεων, η ιστορία της πάλης των τάξεων, η ιστορία του κράτους στην καπιταλιστική, αλλά και στη σοσιαλιστική κοινωνία, εκτυλίχθηκε χάρη στο "τέλος".
     Τα προβλήματα όμως του τέλους, με ή χωρίς εισαγωγικά, πολλαπλασιάζονται στην εποχή μας, επίσης με ή χωρίς εισαγωγικά. Τι πιο εύκολο θα μου πείτε να μιλήσομε για την εποχή του χρόνου, για το τέλος της άνοιξης και τον ερχομό του καλοκαιριού, για τη φυσική αντίληψη της εποχής. Αλλά όταν μιλάμε για την εποχή μας, ως μιας μεγαλύτερης χρονικής περιόδου, για τον 21ο αιώνα λόγου χάρη, για την εποχή των μνημονίων ή για τη μεταμνημονιακή εποχή, τότε τα πράγματα αποκτούν άλλη σημασία. Τότε πρέπει να αναφέρομε το διεθνές περιβάλλον, τις γαιοστρατηγικές μεταβολές, τα πολεμικά σενάρια στην περιοχή μας, τις οικονομικές επιπτώσεις των ανταγωνισμών ή μάλλον τους ανταγωνισμούς ως συνέπειες των οικονομικών κρίσεων, τις κοινωνικές αναστατώσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το ζήτημα της Ιταλίας, το Σκοπιανό ζήτημα, το Κυπριακό. Τότε πρέπει να μιλήσομε για την εποχή της "αυταπάτης", την εποχή της "κωλοτούμπας" και την εποχή του "'σανού". Για την εποχή πριν, κατά και μετά το Μνημόνιο. Για την εποχή της καταστροφής της χώρας μας, της εξαφάνισης της μεσαίας τάξης, της εξαθλίωσης των εργαζομένων και των συνταξιούχων, της φυγής της νεολαίας, του ξεπουλήματος της δημόσιας περιουσίας, της αλλοτρίωσης της παραγωγικής βάσης της οικονομίας, των πλειστηριασμών και των αυτοκτονιών, της εθνικής καταισχύνης με την παραχώρηση του ονόματος της Μακεδονίας, της ομηρίας των στρατιωτικών μας, των θαλασσίων και αεροπορικών επεισοδίων με τους "συμμάχους" γείτονες. Και για τις εποχές της ευθύνης του προσηλωμένου στο δυτικό και ευρωπαϊκό στρατόπεδο πολιτικού κόσμου, της ευθύνης της Δικαιοσύνης που έκρινε συνταγματικό το Μνημόνιο, της ευθύνης της Αριστεράς και της δεξιάς της κυβέρνησης, της ευθύνης του λαού που ανέδειξε και ανέχεται αυτές τις κυβερνήσεις. Για την εποχή των ανέμων που έσπειραν όλοι οι μνημονιακοί, κυβερνήτες, ελίτ και συνεργάτες, και για την εποχή των θυελών που ήδη διέρχονται όλοι οι υπόλοιποι έλληνες και που είναι βέβαιο ότι θα θερίσουν και οι ίδιοι οι σπορείς των ανέμων.
     Αλλά η εποχή είναι και φιλοσοφική έννοια, είναι φιλοσοφικός λόγος και φιλοσοφική στάση μπροστά στο ζήτημα της γνώσης και της πράξης. Είναι ο σκεπτικισμός του Πύρρωνα, του Σέξτου και του Μονταίνιου, αυτών των γιγάντων της αρχαίας και της νεότερης σκέψης, που μπροστά στην ακραία αντίθεση δογματισμού και κριτικισμού, παραμένουν αμέτοχοι, σκεπτικοί, επέχοντες. Η εποχή τους είναι η συγκράτηση, η αμφισβήτιση, η απόσταση, η επιφύλαξη για την τελική κρίση, η αποφυγή του διλήμματος της φιλοσοφίας που χωρίζει αιωνίως τον κόσμο, μεταξύ Πλάτωνα και Αριστοτέλη, μεταξύ ιδεαλισμού και υλισμού, μεταξύ κράτους και επανάστασης. Αλλά το πρόβλημα της φιλοσοφίας και κατ΄ επέκταση της ζωής, δεν είναι η άκριτη αποδοχή παρατάξεως, η αποδοχή ή όχι της δυνατότητας της γνώσης, η επιλογή της πηγής και του αντικειμένου της γνώσης. Απέναντι στον δογματισμό, στον σκεπτικισμό και στον κριτικισμό στέκεται η διαλεκτική, αυτή που συναιρεί σε κάθε περίπτωση τις αντιφάσεις, αυτή που τις ξεπερνά η τις διατηρεί εναρμονισμένες, συγκρητιστικά, μέσα στον αιώνιο κύκλο του γίγνεσθαι, αυτή που πίσω από τα φαινόμενα αναζητεί την ουσία, το όντως ον, το είναι. Είναι όμως πρόβλημα φιλοσοφικό η εποχή της διαλεκτικής, που αρνείται να ερμηνεύσει, να αντιληφθεί και να κατευθύνει τα γεγονότα της εποχής, την εκούσια υποταγή της πολιτικής στην οικονομία, την παράδοση άνευ όρων μιας χώρας στα δεσμά των ισχυρών, την τριπλή επανάληψη αυτής της πρακτικής. Την ανατροπή κάθε αντίστασης από την ίδια την αντίσταση, την οικειοποίηση αυτής πρακτικής από την ίδια την άρνηση της, τη δικαίωση αυτής της υποταγής από την απόρριψη της. Κανείς Γράκχος δεν θα μπορούσε να φανταστεί τον εαυτό του πατρίκιο. Καμιά Μαντάμ Ρολάν δεν θα μπορούσε να γίνει τόσο επίκαιρη με τα τελευταία της λόγια για τα εγκλήματα εν ονόματι της ελευθερίας. Κανείς Λένιν δεν θα μπορούσε να προβλέψει πόσο διαστροφικά θα εφαρμοζόταν η τακτική των βημάτων προς τα πίσω στις μέρες μας. Σε αυτές τις περιπτώσεις η διαλεκτική, η φιλοσοφία, η λογική απέχουν.
     Η εποχή λοιπόν δεν είναι θέμα μόνο της φυσικής, αλλά και της φιλοσοφίας, της διαλεκτικής, είναι όμως και θέμα της ηθικής, κατά την τριμερή πλατωνική διάκριση των επιστημών (φυσική, διαλεκτική, ηθική). Είναι ηθικό θέμα της πολιτικής η αποχή από την πολιτική. Είναι πολιτικό θέμα η αδρανοποίηση, η ουδετεροποίηση, η εγκατάλειψη της πολιτικής. Επειδή είναι "ουκ απράγμονα αλλ΄ αχρείον" κατά τον Θουκυδίδη, είναι "νόσον πόλεως" κατά τον Πλάτωνα, είναι "βάναυσον" κατά τον Αριστοτέλη, τον "μηδέν τώνδε μετέχοντα". Και υπάρχουν παραδείγματα των συνεπειών της αποχής, από τη νεότερη ιστορία μας, με κορυφαίο την αποχή της Αριστεράς από τις εκλογές του 1946 και τον εμφύλιο που επακολούθησε. Η εποχή λοιπόν υπό την πολιτική της έννοια, η αποχή από τον αγώνα, η αποχή από τις εκλογές, η αποχή από την κριτική, είναι η αποκορύφωση του τέλους της πολιτικής.
     Βρισκόμαστε στο τέλος μιας εποχής, στις παραμονές της λεγόμενης εξόδου από το Μνημόνιο, στις προετοιμασίες της μεταμνημονιακής εποχής. Αυτή η νέα εποχή θα μετατρέψει το Μνημόνιο από πρόσκαιρο σε μόνιμο, θα μεταβάλλει την Ελλάδα από χώρα υπό επιτήρηση σε κράτος παρία της Ευρώπης, θα αφελληνίσει ότι ελληνικό, προς δόξα της Ευρώπης της λιτότητας, της καπιταλιστικής Ευρώπης, της βαρβαρικής, ληστρικής, δολοφονικής ευρωπαϊκής πολιτικής. Με αυτή την Ευρώπη έχουν συμμαχήσει και οι κυρίαρχες τάξεις στην Ελλάδα, παρασύροντας και ένα τμήμα του ελληνικού λαού. Ένα άλλο τμήμα απέχει, αρνούμενο να στρατευτεί στον αγώνα για τη σωτηρία της πατρίδας και τη δική του. Μέχρι τώρα υπήρχε έστω μια περίοδος αναμονής, αδράνειας, ελπίδας. Αλλά πλέον το εφιαλτικό, απαίσιο, φρικώδες πρόσωπο της νέας εποχής δεν μπορεί να κρυφθεί. Μόνιμες περικοπές συντάξεων και μισθών σε επίπεδα εξαθλίωσης, εξοντωτική φορολογία κάθε είδους, εθνική ταπείνωση ως εθνική στρατηγική, προς δόξαν των αγορών, των δανειστών και των "θεσμών", ιδού το ελληνικό μέλλον, προς το οποίο προχωρούμε. Απέναντι σε αυτή τη χρονική εποχή, ενάντια σε κάθε διαλεκτική θέση της εποχής, κόντρα σε οποιαδήποτε πολιτική εποχής, αποτελεί χρέος καθενός να τοποθετηθεί, να αναλάβει την ευθύνη του, να την αποκρούσει. Το τέλος της εποχής έχει σημάνει.

Τετάρτη, 20 Δεκεμβρίου 2017

ΤΑ  ΟΡΙΑ  ΤΗΣ  ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Άρθρο του Στρατή Παπαμανουσάκη

Αφιερωμένο στη μνήμη
του Παναγιώτη Κλάδου
[ Δεν εκυνήγ` αυτός λαγούς, δεν εκυνήγ΄ αγρίμια,
τση Λευτεριάς τση Ρήγισσας εγύρευε τον πύργο.]

Όπως και αν ορίσει κανείς την πολιτική, είτε ως έμπρακτη εφαρμογή της αρετής είτε ως τεχνική της διαχείρησης των κοινών, ως επιστήμη της διακυβέρνησης, ως τέχνη του εφικτού, είτε ως επίτευγμα της ηθικής είτε ως επιβολή της εξουσίας, δεν πρέπει ποτέ να ξεχνά τα όρια της πολιτικής. Ο πολιτικός και δη  ο άρχων οφείλει να γνωρίζει ότι "ανθρώπων άρχει", ότι "κατά νόμους άρχει" και ότι "ουκ αεί άρχει" (Αγάθων). Με άλλα λόγια  να σέβεται τα όρια της κοινωνίας, της ηθικής και της ιστορίας.
Οι έννοιες του ορίου και του απείρου, του μέτρου και της δίκης, του δικαίου και της ηθικής είναι καθαρά ελληνικές και μεταδόθηκαν από την αρχαιότητα στην εποχή μας, σε ολόκληρο τον κόσμο. Το πρόβλημα στην Ελλάδα σήμερα είναι ακριβώς η παρασιώπηση, η αγνόηση, η περιφρόνηση αυτών των εννοιών και των ορίων που θέτουν στην πολιτική. Ακόμη και ο "ήλιος ουχ υπερβήσεται μέτρον" (Ηράκλειτος). Η πολιτική έχει επομένως όρια.
 Όρια προς την ιστορία, της οποίας "όλβιος όστις έσχε μάθησιν" (Ευριπίδης)  και δυστυχής εκείνος που  έχει άγνοια. Η ιστορία διδάσκει, αλλά οι άνθρωποι σπανιότατα διδάσκονται. Η καταστροφική δημαγωγία στην αρχαιότητα (παράδειγμα ο Αλκιβιάδης και η Σικελική εκστρατεία), η οξύτατη θρησκευτική διαίρεση στο Βυζάντιο (παράδειγμα ο Λέων Ίσαυρος και η εικονομαχία), ο τραγικός διχασμός στη νεότερη ιστορία μας (παράδειγμα ο Κωνσταντίνος και η Μικρασιατική καταστροφή) επαληθεύουν αυτόν τον κανόνα. Αυτός ο κανόνας του ορίου παραβιάζεται τώρα τόσο απροκάλυπτα, τόσο χυδαία και τόσο τραγικά. Συναφής η εθελόδουλη αποδοχή του μνημονιακού καθεστώτος, η απεμπόληση εθνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, η υποτακτική σύζευξη της "αριστερής" κυβέρνησης στο αμερικανικό ιμπεριαλιστικό άρμα, η ανοχή της εθνικής ταπείνωσης από την τουρκική πλευρά, η καταστροφή του κοινωνικού και οικονομικού ιστού. Αλλά η παραβίαση του κανόνα των ορίων έχει  τα απακόλουθα της. Την Ύβριν διαδέχεται η Νέμεσις.
Όρια προς την κοινωνική και πολιτική ηθική, την απόσταση από την οποία καθένας αντιλαμβάνεται, ακούγοντας και βλέποντας τα λόγια και τα έργα των τελευταίων κυβερνήσεων του. Το ψεύδος, την εξαπάτηση, την αδικία, την καταπίεση, την εξουθένωση. Τις προδοτικές συμφωνίες των Μνημονίων, που παρέδωσαν την εθνική κυριαρχία στους δανειστές. Την υποδούλωση της νομοθετικής εξουσίας στο υπερσύνταγμα των δανειστικών μνημονιακών συμβάσεων. Την υποταγή της εκτελεστικής εξουσίας στα συμφέροντα των δανειστών, με τη στέρηση  των κύριων   αρμοδιοτήτων της  στους τομείς της οικονομίας, της φορολογίας, της εργασίας, του δημοσίου πλούτου και της ανάπτυξης. Τον εξοβελισμό της δικαστικής εξουσίας με την αρχική νομιμοποίηση των Μνημονίων και ακολούθως με την παρέμβαση, τις απειλές και την περιφρόνηση προς τις αποφάσεις και τους λειτουργούς της. Ανάλογα και η εγκατάλειψη της παιδείας, της υγείας και της ασφάλισης, η αναγνώριση και προώθηση συμπεριφορών ξένων προς τις ελληνικές παραδόσεις, η εχθρότητα προς την οικογένεια και την Εκκλησία έχει φθάσει στα όρια της. Η εξαχρείωση της πολιτικής είναι εμφανής.
Όρια προς την οικονομία, η οποία αναγορεύτηκε σε πανάκεια. Όχι πλέον η σωτηρία της πατρίδας, αλλά η σωτηρία των τραπεζών, του κεφαλαίου και των δανειστών ο υπέρτατος νόμος. Μοναδικός σκοπός της οικονομίας η εξυπηρέτηση των "επενδυτών", η επιδίωξη των παράνομων κερδών, η απομύζηση των κατώτερων και μεσαίων στρωμάτων της κοινωνίας. Αλλά η ανεργία, η ημιαπασχόληση, η εκ περιτροπής εργασία, ο εκπατρισμός των νέων επιστημόνων, η υπερφορολόγηση, η κατά το ήμισυ περικοπή των συντάξεων και η ανάλογη απώλεια των μισθών, η φτωχοποίηση του ενός τρίτου της ελληνικής κοινωνίας, η καταστροφή της μεσαίας τάξης, η μετατροπή της ζωής του υπερήφανου ελληνικού λαού σε μαζική επαιτεία για επιβίωση έχει όρια. Κάθε κοινωνικό και οικονομικό όριο έχει παραβιαστεί.
Μια κυβέρνηση μπορεί να αγνοεί πρόσκαιρα τα διδάγματα της ιστορίας, να εξαπατεί τους πολλούς για λίγο ή  τους ολίγους για πολύ, αλλά ουδέποτε μπορεί να εξαπατεί τους πάντες συνεχώς και να συνεχίζει να κυβερνά.
Μια κυβέρνηση μπορεί να παραβιάζει το πρόγραμμα της, τους νόμους και την ηθική, αλλά ποτέ δεν μπορεί να συνεχίσει τη διακυβέρνηση της  με συνεχείς  παραβιάσεις.
Μια κυβέρνηση μπορεί να εξοντόνει το λαό της, να οδηγεί στις κατασχέσεις, στους πλειστηριασμούς και στην αυτοκτονία τους πολίτες της, να καταστρέφει την οικονομία της χώρας της, αλλά  ουδέποτε και πουθενά δεν μπορεί να εξακολουθεί να κυβερνά με αυτό τον τρόπο.
Υπάρχουν  πάντα τα όρια, τα ανυπέρβλητα  όρια της ιστορίας, της ηθικής, της οικονομίας. Η υπέρβαση των ορίων αυτών συνεπάγεται και την απώλεια υπερβαινόντων και υπερβαινόμενων. Αυτή η υπέρβαση φάινεται ότι έχει ήδη συμβεί.  Η κυβέρνηση, συνεχίζοντας και επαυξάνοντας την πολιτική των προηγούμενων μνημονιακών κυβερνήσεων, οδεύει ασφαλώς προς την απώλεια, την καταστροφή, τον όλεθρο, τον δικό της και του ελληνικού λαού.


Δευτέρα, 6 Φεβρουαρίου 2017




" H   ΕΛΛΑΣ  ΑΥΤΟΚΤΟΝΕΙ "

Άρθρο του Στρατή Παπαμανουσάκη

 Δεν πρόκειται για κάποιο άγνωστο πίνακα του Ντελακρουά, ούτε για ένα χαμένο ποίημα του Βύρωνα, ούτε βέβαια για κάποια ξεχασμένη παρτιτούρα του Μπετόβεν, για ένα φιλλεληνικό έργο τέλος πάντων των απαρχών της νεότερης Ελλάδας. Από καιρό τη θέση των μεγάλων μορφών του νεότερου ευρωπαϊκού πολιτισμού  έχουν καταλάβει οι πιο δύσμορφοι αντιπρόσωποι του πολιτικοοικονομικού ευρωπαϊκού κατεστημένου, που παρακολουθούν την εκτέλεση της τελευταίας φάσης του ελληνικού ζητήματος, που με τη δική τους συνεργασία προπαρασκεύασαν οι ντόπιοι συνεργάτες τους.
Όχι. Καμιά πένθιμη απεικόνιση, καμιά ελεγεία, κανένα πένθιμο εμβατήριο δεν πρόκειται να εξυμνήσει αυτή την αυτοκτονία. Ο ευρωπαϊκός πολιτισμός θα μείνει αμέτοχος στο θρήνο αυτού του ελληνικού θανάτου. Και κανείς τραγικός ηρωϊσμός, καμιά συμπαθητική παρηγορία, κανένα ευγενικό συναίσθημα δεν θα συνοδεύσει αυτή τη  ελληνική αυτοκτονία.
Πολύ σκληρή για να πεθάνει από τα κτυπήματα των εχθρών της, η Ελλάδα αυτοκτονεί μόνη της. Μια θαυμαστή ιστορία τριάντα αιώνων τερματίζεται ατιμωτικά, ο ελληνικός κόσμος θεσμών, ιδεών και πρακτικών εξαφανίζεται παταγωδώς και ένας αμνήμων και αδαής λαός απαγχονίζεται εξευτελιστικά στο ικρίωμα της μετανεοτερικής ανθρωπότητας.
  Επί επτά έτη η λογική της μεταπολιτευτικής εφησύχασης, του μεταπρατικού ευρώ, του καταστροφικού «Μνημονίου» επικράτησε σε πείσμα κάθε λογικής. Η λύση των ελληνικών προβλημάτων αναζητείται ξανά και ξανά στη συνταγή του παρελθόντος, που έχει απορριφθεί, έχει καταστρέψει τον τόπο και έχει αποτύχει. Και μετά την πλήρη αποτυχία των τριών "Μνημονίων", και των τριών πολιτικών παρατάξεων, φαίνεται να επαναρχίζει κατά τραγική ειρωνία ο κύκλος της ίδιας πολιτικής.
Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον όχι σε μια κρίσιμη καμπή της ιστορίας, αλλά μάλλον στο  τέλος της ιστορίας  της. Κατά την αρχαιότητα ο ελληνισμός μεγαλούργησε κάτω από την κυριαρχία των ιδεών, της φιλοπατρίας και του  κοινού Λόγου. Κατά τη μεσαιωνική περίοδο συντηρήθηκε εξελληνίζοντας τη ρωμαϊκή και τη βυζαντινή αυτοκρατορία πάλι με τη δύναμη του Λόγου, της πίστης και των ιδεών του. Και στη νεότερη εποχή αναγεννήθηκε από τη στάκτη του με τα ιδανικά της πατρίδας, της ορθοδοξίας και του διαφωτισμού, και προχώρησε εμπνεόμενος από τον πνευματικό πολιτισμό του.
Οι λαοί, τα κράτη και οι πολιτισμοί διαλύονται και καταστρέφονται μάλλον από εσωτερική κατάπτωση παρά από εξωτερικούς εχθρούς. Όταν οι συνεκτικοί δεσμοί τους χαλαρώσουν, όταν τα στοιχεία της ηθικής τους ύπαρξης εξασθενίσουν και όταν ο κοινός Λόγος τους διασπαστεί σε κενά λόγια. Είναι ακριβώς η περίπτωση της σημερινής Ελλάδας.
Η Μικρασιατική Καταστροφή  υπήρξε συνέπεια του εθνικού διχασμού, της στήριξης σε ξένες δυνάμεις, της αποδυνάμωσης του ελληνικού Λόγου. Ο εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 προκλήθηκε από ανάλογα αίτια. Και η δικτατορία του ’67 επίσης. Η Μεταπόλιτευση ανέδειξε όλες τις αρετές και τις κακίες του ελληνισμού. Η ανάπτυξη συνοδεύτηκε από τη  ύφεση, η διανόηση από την απαιδευσία, η πολιτική από τον πολιτικαντισμό. Δεν πρόκειται για το ελληνικό συναμφότερον, καθώς από καιρό ο Απόλλων κι ο Διόνυσος έχουν εγκαταλείψει τη χώρα τους. Απλά η διαλεκτική έπαυσε να λειτουργεί στην πατρίδα της.
 Στα χρόνια των "Μνημονίων" καταλύθηκε πλέον και η εθνική αναξαρτησία της χώρας, με την ουσιαστική παραχώρηση  νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας , όπως και του εθνικού πλούτου, στους δανειστές. Η μεγάλη μάζα του ελληνικού λαού πτωχοποιήθηκε, η μεσαία τάξη καταργήθηκε και μισό εκατομμύριο ελληνόπουλα σπρώχτηκαν στη διασπορά. Η διεθνής υπόσταση της χώρας αμφισβητείται έντονα, χωρίς ουσιαστική αντίδραση. Η πολιτειακή και συνταγματική τάξη  καταλύθηκε. Το ίδιο το κράτος δικαίου υπέκυψε στο μνημονιακό "δίκαιο". Εργατικά, κοινωνικά και οικονομικά δικαιώματα εξαφανίστηκαν. Ελληνική πρωτογενής παραγωγή, μεταποίηση, επιχείρηση, δεν υφίσταται πλέον. Οι πλουτοπαραγωγικές πηγές της χώρας εκποιήθηκαν, οι καταθέσεις εξανεμίστηκαν, η ιδιοκτησία κατασχέθηκε. Η ανάπτυξη αναφέρεται πλέον ως ανέκδοτο. Η οικονομία ως θρήνος. Και η κοινωνία, η πολιτική, τα κόμματα, ως τραγέλαφος.
Στις αρχές του εικοστού πρώτου αιώνα δεν απέμεινε πια στην Ελλάδα σχεδόν τίποτε από τη δόξα, την πίστη και τον Λόγο του παρελθόντος.
Ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση η Ελλάδα υφίσταται  διπλή επίθεση. Η ελληνική Ευρώπη, της φιλοσοφίας, του δικαίου, του χριστιανισμού, μεταβλήθηκε σε βαρβαρική ένωση των τραπεζών, των πολυεθνικών, του νεοφιλελευθερισμού. Η πάλαι ποτέ εξελληνισμένη Ανατολή, που λάτρεψε τον Αλέξανδρο, που γεύθηκε τον ελληνικό πολιτισμό, που αναδέχθηκε το κήρυγμα του Ιησού μέσα από τον ελληνικό Λόγο, μετατράπηκε σε καραβάνια μεταναστών, σε ορδές ισλαμιστών και καταστροφείς του πολιτισμού.
Είναι εντελώς παράλογο μπροστά σε αυτούς τους κινδύνους να εθελοτυφλούμε. Παρουσιάζοντας τα ψεύτικα διλλήματα σαν πραγματικότητες, εμφανίζοντας την πολιτική της υποταγής σαν μονόδρομο και απαξιώνοντας την απλή λογική σαν παραλογισμό επιτείνομε την κρίση. 
Μια αριστερά που έχασε τον προσανατολισμό της από τον αντιμνημονιακό  αγώνα στη μνημονιακή προσαρμογή, μια παλαιοδεξιά έξω από το αστικό  πλαίσιο, που επιμένει στον καταστροφικό δρόμο της, μια κυρίως υπεύθυνη της προμνημονιακής και μνημονιακής καταστροφής σοσιαλδημοκρατία, που καμώνεται ότι αγνοεί την ευθύνη της, μερικά πρόσκαιρα μορφώματα αφέλειας, διαπλοκής και γελοιότητας, ιδού το κυρίαρχο σημερινό πολιτικό σκηνικό μας. Περί εθνικής πολιτικής, ελληνικού δρόμου ανάπτυξης, πατριωτικής παράδοσης και ανανέωσης, δεν ακούγεται πια τίποτε, καθώς τα κοράκια της ενημέρωσης, οι γραικύλοι της μονοδρομιακής  πρακτικής  και οι διαφθορείς της πολιτικής, της κοινωνίας και της οικονομίας καλύπτουν τα πάντα.
 Η  καταστροφή του Λόγου έχει συντελεσθεί. Η Ελλάδα θα μπορούσε να προχωρήσει μόνο αν συνειδητοποιούσε την αλήθεια των πραγμάτων, αν πίστευε στη δύναμη της, αν αγωνιζόταν για το μέλλον της. Αλλά αντί της αλήθειας, της πίστης, του αγώνα, επικρατούν τα "Μνημόνια". Η σημερινή "αριστερή" πολιτική της αθλιότητας εντάσσεται άνετα στην αθλιότητα της πολιτικής των προηγούμενων και των επόμενων δεξιών κυβερνήσεων. Δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα, δεν περιμένομε πια κανένα θαύμα. Αυτοκτονούμε.