Κυριακή, 31 Ιανουαρίου 2010

Η ΧΡΕΩΚΟΠΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Άρθρο του Στρατή Παπαμανουσάκη

Αν επρόκειτο για μια οικονομική χρεωκοπία, όσο οδυνηρή κι αν ήταν για τον ελληνικό λαό, ή ακόμη και για μια ελληνική μόνο χρεωκοπία, όσο δυσάρεστη κι αν φαινόταν στους ευρωπαίους, πάντως θα μπορούσε να αντιμετωπισθεί μέσα στα οικονομικά της όρια. Με σκληρά μέτρα, με ξένη βοήθεια, με μια προοπτική ανόρθωσης
Ο περιορισμός του προβλήματος σε στενά ελληνικά και οικονομικά πλαίσια πάντως, θα βόλευε πολύ και τους οικονομολόγους και τους πολιτικούς, και τους κεφαλαιούχους και τους καταναλωτές, και το λαό και την ηγεσία του. Θα μπορούσαν όλοι να προβάλλουν άλλοθι, προτάσεις και λύσεις, χωρίς να θίγεται κανείς η έστω χωρίς να στερείται την ελπίδα της αποκατάστασης των πραγμάτων, της συνέχειας της αμεριμνησίας και της καταναλωτικής ευμάρειας.

Στις αρχές του 21ου αιώνα της Ιστορίας μας όμως, είμαστε κατάφορτοι από ιστορικές εμπειρίες. Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα η πορεία των πολιτισμών αναδεικνύει τη μεταβολή της μορφής, της τεχνικής δηλαδή αποτύπωσης της πάλης του ανθρώπου προς το περιβάλλον, αλλά και προς τον συνάνθρωπό του. Αφήνει όμως σχεδόν αναλλοίωτη την ουσία των ανθρώπινων επιδιώξεων, την εσώτερη ψυχή της κοινωνίας. Το ανθρώπινο είδος παραμένει διχασμένο ανάμεσα στο καλό και το κακό, ανάμεσα στον εγωισμό και την αλληλεγγύη, ανάμεσα στην μετριοπάθεια και την κατάχρηση. Μάταια προσπαθεί να συνθέσει από τις αντιθέσεις του την ατομική ευημερία ή την γενική ευτυχία. Γιατί ακριβώς η ευημερία που επιδιώκει είναι διαφορετική από την ευδαιμονία που επιθυμεί.

Όλοι πιστεύουν ότι αλλάζοντας εξωτερικά τον κόσμο θα αλλάξουν τη ζωή τους, ενώ στην πραγματικότητα ο κόσμος θ’ αλλάξει μόνο με την εσωτερική αλλαγή της ζωής καθενός. Η τελείωση δεν μπορεί να εννοηθεί χωρίς κάθαρση, η τραγωδία δεν μπορεί να τελειώσει χωρίς φόβο και έλεος, η ανάσταση δεν μπορεί να έρθει παρά μετά το θάνατο.

Ας μη βιαστούμε όμως να καταλήξομε στο συμπέρασμα ότι η ιστορία μας συντελείται μάλλον με μια κυκλική αλληλοδιαδοχή ακμής και παρακμής, παρά με μια ευθύγραμμη προοδευτική πορεία προς το καλύτερο.
Άλλοτε η οικονομία και η πολιτική αποτελούσαν μέρος της φιλοσοφίας. Η δημοκρατία ήταν πολίτευμα ελεύθερων πολιτών προσανατολισμένων σ’ ένα ηθικό τέλος στα αρμονικά όρια της ελληνικής πόλης. Αργότερα, η οικουμενικότητα του χριστιανισμού μπορούσε να συνέχει τους λαούς με την ορθόδοξη πίστη, με το όραμα ενός παραδείσου της αγιότητας, με τη μυστική ένωση της ανθρώπινης και της θείας φύσης. Μέχρις εδώ η αρμονία ανθρώπου και φύσης, έθνους και αυτοκρατορίας, θεσμών και ηθών, μπορεί να παραβιαζόταν, αλλά πάντως δεν κατεδαφιζόταν. Αλλά η νεωτερικότητα άλλαξε το σκηνικό του κόσμου με την έννοια και την πρακτική της συνεχούς προόδου, της συνεχούς ανάπτυξης, της απεριόριστης ποσοτικής και οικονομικής συσσώρευσης. Από αυτή την κοινή αφετηρία καπιταλισμός και σοσιαλισμός, στις πρακτικές μορφές τους, οδήγησαν τον κόσμο κατά τους δυο τελευταίους αιώνες της ιστορίας στα σημερινά αδιέξοδα.

Ο νεώτερος σοσιαλισμός, παραμερίζοντας θεούς, άρχοντες και βασιλιάδες, άνοιξε τη σκηνή της ιστορίας για ένα φωτεινό μέλλον της ειρήνης, της ισότητας και της ελευθερίας. Ωστόσο η ιστορία δεν θα μπορούσε να σταματήσει εκεί. Η διαλεκτική, έστω και αντεστραμμένη, αντιπαρατάσσει τη θέση και την άρνηση, το ένα ακολουθείται από τα πολλά και η ενότητα προϋποθέτει την αλλοτρίωση. Η φεουδαρχία έχει πίσω της τις διαμάχες κυρίων και δούλων της αρχαίας κοινωνίας, ο καπιταλισμός ξεπέρασε τις συγκρούσεις φεουδαρχών και δουλοπαροίκων του μεσαίωνα και ο κομμουνισμός προέρχεται από την πάλη αστών και προλεταρίων της νεώτερης εποχής. Είναι προφανές, σύμφωνα μ’ αυτή την αντίληψη, ότι η μεταβιομηχανική κοινωνία, η παγκοσμιοποίηση και ο πολυπολιτισμός θα ακολουθηθεί από έναν νέο σοσιαλισμό, με άγνωστα ακόμα χαρακτηριστικά. Προς το παρόν όμως ο φονταμετανταλισμός, η λεγόμενη τρομοκρατία, τα κινήματα της οικολογίας και η αντιπαγκοσμιοποίηση, τοποθετούνται αντιθετικά προς την αμερικανική επικυριαρχία του πλανήτη μας. Ο κόσμος αναζητά νέες συνθέσεις, που μόνο η φιλοσοφημένη σκέψη και πράξη μπορεί να προσδιορίσει. Αντ’ αυτών έρχεται η οικονομική ύφεση, η εσωστρέφεια, η καταστροφολογία.

Σε πείσμα των παγκόσμιων αλλαγών, στο κέντρο μιας αέναης διεθνούς κινητικότητας, η Ελλάδα του σήμερα φαίνεται να παραμένει σταθερή στην ακινησία της, στον συντηρητισμό και στις ψευδαισθήσεις της. Χωρίς ουσιαστικό δεσμό με το παρελθόν και χωρίς όραμα για το μέλλον, μήτε ακολουθώντας την παράδοση, μήτε προσβλέποντας προς την νεωτερικότητα, μετέωρη στο μεταίχμιο του παλιού και του καινούριου. Τυπικό παράδειγμα μιας περιφερειακής οικονομίας, που μετά από ανέξοδες πρακτικές «ανάπτυξης», βλέπει τρομαγμένη το επερχόμενο τέλος του εφησυχασμού, των πολιτικάντικων ψευδολογιών, και της απαθούς καταναλωτικότητας.

Ωστόσο η Ελλάδα, βασική πολιτιστική συνισταμένη της Ευρώπης, θα μπορούσε να προβάλει ακριβώς αυτή της την ιδιότητα, την κλασική και τη χριστιανική κληρονομία της, την έννοια του μέτρου και της αρμονίας, τις πρακτικές της ποιοτικής και της φυσικής ζωής, πέρα από την ασυμμετρία, την αλαζονεία, την αποξένωση του σύγχρονου κόσμου. Να στηριχθεί στις ανεξάντλητες αρχές του ανθρωπισμού, της ιστορίας, της συναλληλίας, που έχει εφαρμόσει πολλές φορές σε όλες τις περιόδους της ιστορίας της, αρχαίας, μεσαιωνικής και νεώτερης. Κανένα έθνος, καμιά κοινωνία, κανένας λαός δεν πτωχεύει οικονομικά, αν πρώτα δεν έχει πτωχεύσει ηθικά, πολιτικά, πνευματικά. Και αντίστροφα, κάθε οικονομική ανάκαμψη προϋποθέτει, πέρα από τα οικονομικά μέτρα, μια γενικότερη κινητοποίηση, μια συνολική επιστράτευση, ένα συναγερμό συνειδήσεων και βουλήσεων προς μια νέα προσπάθεια. Κατά συνέπεια η αντιμετώπιση των σημερινών προβλημάτων δεν είναι μόνο θέμα του υπουργού των οικονομικών, της κυβέρνησης, των πολιτικών, αλλά θέμα ολόκληρου του ελληνικού λαού, όλων των σκεπτόμενων ανθρώπων, ολόκληρης της ευρωπαϊκής κοινωνίας. Υπάρχει ακόμη καιρός να μετατραπεί η κρίση σε εγρήγορση, η οικονομία σε γενικότερη πολιτική, η οικονομική ανάπτυξη σε ανθρώπινη αρμονική δράση. Η Ελλάδα, όπως και ολόκληρη η Ευρώπη, δεν κινδυνεύει τόσο από χρεωκοπία της οικονομίας, όσο από χρεωκοπία των ιδεών και των και των πρακτικών της.

ΑΡΘΡΑ

ΜΕΛΕΤΕΣ

ΒΙΒΛΙΑ

ΕΡΓΟΓΡΑΦΙΑ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ

Σ Τ Ρ Α Τ Η Σ   Π Α Π Α Μ Α Ν Ο Υ Σ Α Κ Η Σ

Α΄ ΓΕΝΙΚΑ

Γεννήθηκε στα Χανιά το 1944. Σπούδασε νομικά και πολιτικές επιστήμες στα Πανεπιστήμια Αθηνών και Θεσσαλονίκης. Δικηγόρος στα Χανιά από το 1972 και  Δικηγόρος στον Άρειο Πάγο από το 1982, επίτιμος δε Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Χανίων απο το 2010. Διετέλεσε Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Χανίων και της Συντονιστικής Επιτροπής Δικηγορικών Συλλόγων Κρήτης (1987-1996). Μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδας (1987-1996). Νομαρχιακός Σύμβουλος Χανίων (1987-1994), Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Χανίων, επικεφαλής της Νέας Δημοτικής Κίνησης ΠΟΛΙΤΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΧΑΝΙΑ (1998-2002). Διευθυντής του Ινστιτούτου Κρητικού Δικαίου (1994-2014).

Διετέλεσε επίσης Πρόεδρος της Εταιρείας Θεάτρου Κρήτης (1984-1989), της ΄Ενωσης Πνευματικών Δημιουργών Χανίων (1984-1987), καθώς και Αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Κρητολογικών Ερευνών του Δήμου Χανίων (1977-1978) και του Φιλολογικού Συλλόγου "Ο Χρυσόστομος" (1974-1976), με σημαντικές πρωτοβουλίες.

Σημαντική δημοσιογραφική δράση με Έκδοση - Διεύθυνση των περιοδικών Ο ΛΟΓΟΣ (1975-1978), ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ (1982-1986), ΤΑΛΩΣ (1989-2013), ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟ ΒΗΜΑ (1992-1994). Δεκάδες συνεργασίες σε διάφορα έντυπα με πολιτικά, ιστορικά και κριτικά άρθρα.

Το  συγγραφικό του έργο, στο πλαίσιο  ευρύτερων φιλοσοφικών και μεθοδολογικών αναζητήσεων, περιλαμβάνει μια γενική Μεταφυσική (Σημειώσεις, Ημερολόγιο, Κείμενα) και εξειδικεύεται σε Οντολογία (Διάγραμμα Συνοπτικής Οντολογίας), Λογική (Σε αναζήτηση του αιώνιου Λόγου) και Ηθική ( Συγκρητισμός, Νομικά, Ιστορικά και Πολιτικά  κείμενα).
 
Κατάγεται από παλιά κρητική οικογένεια, στην οποία ανήκουν ο θρυλικός Παπαμανούσος, από τους πρωτεργάτες της κρητικής επανάστασης του Δασκαλογιάννη, το 1770, ο μακεδονομάχος Παύλος Παπαμανουσάκης, που έπεσε στον Αετό Φλωρίνης το 1905 και ο βουλευτής και γερουσιαστής Σφακίων του Λαϊκού Κόμματος Μανούσος Μανουσάκης.
Είναι παντρεμένος με την Ευτυχία Βουγιούκαλου, διδάκτορα της Γεωπονικής και έχει ένα γιο, το Γιώργο, Αρχιτέκτονα.

Β΄ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑ

Πέρα από τα γενικότερα πνευματικά του ενδιαφέροντα ασχολείται ιδιαίτερα με το Κρητικό Δίκαιο και την Ιστορία της Κρήτης. Το συγγραφικό του έργο περιλαμβάνει πολυάριθμα επιστημονικά άρθρα και μελέτες. Κυριότερες αυτοτελείς εκδόσεις:

Το εργατικό ξύπνημα στα Χανιά, Χανιά 1977.

Η Ξενοκρατία στην Κρήτη, Αθήνα 1979.

Το Κρητικό Δίκαιο στην ιστορική του εξέλιξη, Αθήνα 1979.

Η ποινική δικαιοσύνη στα πρώτα χρόνια της Τουρκοκρατίας στην Κρήτη, Χανιά 1981.

Αναδρομή στην ιστορία του Δικηγορικού Συλλόγου Χανίων, Χανιά 1984.

Το ενωτικό κίνημα της Κρήτης στα 1908 και ο Εμμ. Ξηράς, Χανιά 1985.

Επιτομή Κρητικής Νομολογίας, Χανιά 1990.

Πολιτικά Κείμενα (1972-2002), Χανιά 2003.

Μελετήματα Κρητικού Δικαίου, Χανιά 2004.

Ο Συγκρητισμός μεταξύ Ελευθερίας και Νόμου, Χανιά 2010.

Κώδικας ισχύουσας νομοθεσίας περί Κρήτης, Χανιά 2011.

Επιμελήθηκε επίσης την έκδοση του  πολύτομου έργου:

ΚΡΗΤΙΚΟΣ ΚΩΔΙΞ (1991-1999) που περιλαμβάνει σε δεκατρείς τόμους την Κρητική νομοθεσία της Τουρκοκρατίας, της Ημιαυτονομίας, της Κρητικής Πολιτείας και της Σύγχρονης Περιόδου καθώς και του έργου:

ΠΑΝΔΕΚΤΗΣ ΑΡΧΑΙΟΥ ΚΡΗΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ (2002) που περιλαμβάνει όλα τα κείμενα των αρχαίων ελλήνων συγγραφέων σχετικά με το Κρητικό Δίκαιο.

Άλλες μελέτες σε περιοδικά: «Η πολιτική στα Χανιά» (1974), Χανιώτικα Νέα, «Η εποχή της Κρητικής Πολιτείας» (1978), ΑΝΤΙ, «Η πρώτη θανατική εκτέλεση στα Χανιά στην Αιγυπτοκρατία» (1981),  έκδ. Δήμου Χανίων ΧΑΝΙΑ 1981, «Η Δικαιοσύνη της Αιγυπτοκρατίας στην Κρήτη» (1982), Αμάλθεια, «Η συμβολή του Κρητικού Θεάτρου στη διατήρηση της παράδοσης και της ανάπτυξης της πολιτιστικής συνείδησης των αποδήμων Κρητών» (1983), Κρητική Θεατρική Βιβλιοθήκη,«Η κοινωνική αποστολή του Δικηγόρου» (1983), Ο ΛΟΓΟΣ,  «Ο Λακκιώτης Σαρρηδαντώνης» (1985), Πνευματικό Δελτίο, «Η δημοτική στα νομικά» (1986), Πνευματικό Δελτίο, «Διάγραμμα ιστορίας του Κρητικού Δικαίου» (1989), ΤΑΛΩΣ, «Η Κρητική Επανάσταση του 1897» (1997), Ίδρυμα Αγία Σοφία, «”Μίνως εννέωρος βασίλευε”. Η μινωική βασιλεία στην Οδύσσεια του Καζαντζάκη» (1998), Ελλωτία. «Βιβλιογραφία του Κρητικού Δικαίου» (2008), ΤΑΛΩΣ,  «Προς ενα νέο ορισμό του Κρητικού Δικαίου» (2010), ΤΑΛΩΣ .
Επιμέλεια άλλων έργων: Α. Μαρή, Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και το Κίνημα του Θερίσου, Χανιά 1985, Κρητική Θεατρική Βιβλιοθήκη, Κείμενα θεατρικής παιδείας, 1983-1986, Χανιά 1987.

Συμμετοχή σε πολυάριθμα επιστημονικά, κρητολογικά και νομικά συνέδρια. Εισηγήσεις και ανακοινώσεις: «Η συμβολή του Κρητικού Θεάτρου στη διατήρηση της παράδοσης και της ανάπτυξης της πολιτιστικής συνείδησης των αποδήμων Κρητών» (Α΄ Παγκόσμιο Συνέδριο αποδήμων Κρητών, Ρέθυμνο 1983), «Το Δίκαιο στο Κρητικό Θέατρο» (ΣΤ΄ Διεθνές Κρητολογικό Συνέδριο, Χανιά 1986), «Το Δίκαιο στις Κρητολογικές Σπουδές» (Ζ΄ Διεθνές Κρητολογικό Συνέδριο, Ρέθυμνο 1991), «Η έκδοση του Κρητικού Κώδικα» (Η΄ Διεθνές Κρητολογικό Συνέδριο, Ηράκλειο 1996), «Το Κρητικό Δίκαιο στους αρχαίους συγγραφείς» (Θ΄ Διεθνές Κρητολογικό Συνέδριο, Άγιος Νικόλαος Λασιθίου 2001), «Η συμβολή της λαογραφίας στη συλλογή και μελέτη των κρητικών εθίμων» (Α΄ Συνέδριο Κρητικής Λαογραφίας, Χανιά 1996), «Κρήτη 1897-1898, Από την Επανάσταση στο Κράτος» (Διεθνές συνέδριο, Η τελευταία φάση του Κρητικού Ζητήματος, Ηράκλειο 1998), «Το νομοθετικό έργο της Κρητικής Πολιτείας» (Συνέδριο Η Κρητική Πολιτεία, Χανιά 1999), «Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και η οργάνωση της Δικαιοσύνης στην Κρητική Πολιτεία» (Συνέδριο Ο Βενιζέλος ως νομικός, Χανιά 2001), «Ο δρόμος προς την Ένωση, Διαλεκτική της κρητικής ελευθερίας» (Επιστημονικό Συνέδριο ΙΛΑΕΡ και Ιδρύματος Βενιζέλου, Ρέθυμνο 2003), «Ο κρητικός νομικός πολιτισμός» (Παγκόσμιο Συνέδριο Κρητών όπου γης, Χανιά 2003), «Δικηγορικός Σύλλογος Χανίων 1884-2004, Μια διαδρομή 120 ετών» (Ημερίδα Δικηγορικού Συλλόγου Χανίων, Χανιά 2004), «Παρουσίαση ερευνητικών προγραμμάτων Ινστιτούτου Κρητικού Δικαίου» (Α΄ Συνάντηση για το Κρητικό Δίκαιο, Χανιά 2005), «Το Κρητικό Δίκαιο της κρίσιμης δεκαετίας 1940-1950» (Συνέδριο ΙΛΑΕΚ, Η κρίσιμη δεκαετία 1940-1950, Χανιά 2006), «Προς ένα νέο ορισμό του Κρητικού Δικαίου» (Ι΄ Διεθνές Κρητολογικό Συνέδριο, Χανιά 2006), "Πολιτική Διοίκηση Ρεθύμνου υπό ττη ρωσική κατοχή", (Συνέδριο Η ρωσική διοίκηση Ρεθύμνου , Ρέθυμνο 2007), «Ο Συγκρητισμός, Αρχές και ρήτρες του Κρητικού Δικαίου» (ΙΑ΄ Διεθνές Κρητολογικό Συνέδριο, Ρέθυμνο 2011), "Η διαλεκτική πορεία της Κρήτης προς την Ένωση"(Συνέδριο Ιδρύματος Κρητικού Πολιτισμού, Αλικιανός, Χανιά 2013), "Ελευθερία και Δικαιώματα, Από τη Γόρτυνα στη Λισσαβόνα"(Συνέδριο, Δικαίωμά μου 2500 χρόνια, Ηράκλειο 2014).

Γ΄ ΛΟΙΠΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Διοργάνωση του πρώτου πανελλήνιου συνεδρίου του Ινστιτούτου Κρητικού Δικαίου Συνάντηση για το Κρητικό Δίκαιο, Χανιά 2005.
Οργάνωση και διεύθυνση σεμιναρίων του Ινστιτούτου Κρητικού Δικαίου με εισηγήσεις:
«Εισαγωγή στο Κρητικό Δίκαιο» (1994, 1995, 1996), «Ειδικά θέματα Κρητικού Δικαίου, Ο Νέος Οργανικός Νόμος της Κρήτης του 1896, Ο Βενιζέλος ως νομικός» (1996),
«Το επαναστατικό δίκαιο της Κρήτης και η Επανάσταση του 1897», «Ο Καζαντζάκης ως νομικός», «Το διεθνές δίκαιο της Κρήτης και η Διεθνής κατοχή του 1897» (1997),
«Το Κρητικό Δίκαιο της περιόδου 1941 – 1945», «Κρήτη 1897 - 1898. Η μετάβαση από την Επανάσταση στο Κράτος», «Η Κρητική Πολιτεία» (1998),
«Το Κρητικό Σύνταγμα του 1899», «Ο Κρητικός Αστικός Κώδιξ» (1999),
«Ζητήματα  Κρητικού Δικαίου», «Το Κρητικό Δίκαιο της Αντίστασης» (2001),
«Ζητήματα Ιστορίας και Φιλοσοφίας Δικαίου», «Το Κρητικό Δίκαιο στα πλαίσια της Ιστορίας και της Φιλοσοφίας του Δικαίου» (2002),
«Το Δίκαιο στη Λογοτεχνία Α΄ Ποίηση – Μία εισαγωγή στο Κρητικό Δίκαιο», «Το Δίκαιο στη Λογοτεχνία Β΄ Πεζογραφία – Μία εισαγωγή στο Κρητικό Δίκαιο» (2003),
«Ο Κρητικός Αστικός Κώδικας 1904», «Η Κρητική Πολιτική Δικονομία και η Κρητική Ποινική Δικονομία» (2004),
«Η Επανάσταση του Θερίσου το 1905. Μια εισαγωγή στο Κρητικό Δίκαιο», «Προς ένα νέο ορισμό του Κρητικού Δικαίου» (2005),
«Οριοθετώντας το Κρητικό Δίκαιο», «Η σπουδή του Κρητικού Δικαίου» (2006).
« Κρητικό Δίκαιο και σύγχρονα προβήματα» (2011).
 
Στα γενικότερα ενδιαφέροντα του ανάγονται και τα ανέκδοτα εργα  «Σημειώσεις για τη γνώση και τη βίωση του εικοστού πρώτου αιώνα» (2008), «Πνευματικό Ημερολόγιο» (2009), «Ανθολογία Βασικών Κειμένων» (2010),  «Διάγραμμα Συνοπτικής Οντολογίας» (2012), "Σε αναζήτηση του αιώνιου Λόγου" (2015), με κοσμοθεωρητικό περιεχόμενο. 

Με πρωτοβουλία του ιδρύθηκαν και οργανώθηκαν, ο Οργανισμός Διαιτησίας του Δικηγορικού Συλλόγου Χανίων (1987), και το Δημοτικό Θέατρο Κρήτης (1984), για την προβολή των κρητικών πολιτιστικών αξιών, το Ινστιτούτο Κρητικού Δικαίου (1989), πρότυπο ίδρυμα έρευνας και μελέτης σε ολόκληρη την Ελλάδα και η Επιτροπή για τα Δίκαια των Χανίων (1992) για την υπεράσπιση και αναβάθμιση της θέσης της πόλης, για το Εφετείο, το συγκρητισμό και την ισόρροπη ανάπτυξη της Κρήτης.
Πραγματοποίησε πολλά πολιτιστικά ταξίδια στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και σε ολόκληρο τον κόσμο.

Μάϊος 2015